Tại phòng khám nội tiết của Bệnh viện Đa khoa trực thuộc Đại học Y khoa Quảng Đông (Quảng Đông, Trung Quốc), ông Trần (50 tuổi) ngồi đợi kết quả tái khám với tâm trạng phấn khởi.
Ba tháng trước, ông đi khám vì mệt mỏi, ngứa da, uống bao nhiêu nước vẫn khát và được chẩn đoán mắc tiểu đường tuýp 2. Từ đó, ông bắt đầu tìm kiếm những cách chữa tiểu đường mà không phụ thuộc vào thuốc tây.
Ông bắt đầu cắt giảm tinh bột trong bữa ăn, tránh xa đồ ngọt và tập thể dục mỗi sáng. Trong một lần chạy bộ, ông vô tình gặp người quen và được người này kể rằng trước đây họ hàng nhà mình trên thành phố lớn cũng có người mắc tiểu đường tuýp 2, thường nhờ bà gửi cà tím sạch trồng từ quê lên. Người này khuyên ông Trần về tìm hiểu xem có giúp ích gì không.
Sau khi tự tìm kiếm thông tin trên mạng, ông Trần quả quyết nói với người nhà cà tím chính là "thần dược" số 1 hạ đường huyết, còn tốt hơn cả thuốc. Ông còn tham gia một hội nhóm ăn cà tím để chữa tiểu đường trên mạng xã hội.
Ảnh minh họa.
Từ đó, ngày nào ông cũng ăn cà tím, có khi ăn đủ 3 bữa một ngày. Tự tin vào liệu pháp chữa bệnh thiên nhiên này, ông thậm chí còn lén cắt giảm nửa viên thuốc hạ đường huyết mỗi ngày.
Ba tháng sau, vừa bước vào phòng khám, ông Trần tự hào khoe ngay với bác sĩ rằng dạo này mình ăn uống cực kỳ lành mạnh. Thế nhưng, khi cầm bản kết quả xét nghiệm trên tay, bác sĩ Ngô Mỹ Phấn (Wu Meifen) nhìn ông với ánh mắt đầy nghi ngờ rồi thở dài hỏi: "Suốt 3 tháng qua ông đã ăn những gì thế?".
Kết quả xét nghiệm cho thấy chỉ số đường huyết lúc đói của ông Trần vọt từ 7,3 mmol/L lên 8,6 mmol/L, chỉ số HbA1c tăng thêm 0,4%, cân nặng cũng tăng lên. Lời bác sĩ nói sau đó khiến ông Trần ngỡ ngàng: Vấn đề khiến căn bệnh tiểu đường mất kiểm soát nằm ở chính món cà tím mà ông ăn mỗi ngày.
Ảnh minh họa.
Bác sĩ Ngô Mỹ Phấn cho biết, xét về giá trị dinh dưỡng, cà tím vốn là thực phẩm rất an toàn cho người tiểu đường. Loại rau này giàu chất xơ, hợp chất chống oxy hóa polyphenol và có chỉ số đường huyết (GI) rất thấp, nghĩa là tiêu thụ cà tím sẽ không gây ra các đợt tăng đường huyết đột ngột. Tuy nhiên, bản chất của nó chỉ là "không làm tăng thêm gánh nặng đường huyết", chứ hoàn toàn không thể tự hạ đường huyết hay thay thế thuốc điều trị. Chưa kể, tiểu đường là bệnh mạn tĩnh, không thể chữa khỏi dứt điểm hoàn toàn.
Chính sự ngộ nhận sai lầm về công dụng của cà tím, cộng thêm cách ăn lệch lạc đã khiến sức khỏe của ông Trần xấu đi. Theo bác sĩ, ông Trần đã mắc 2 sai lầm khi sử dụng cà tím:
Cho quá nhiều gia vị, dầu mỡ vào cà tím
Cà tím có cấu trúc xốp mềm như một miếng bọt biển, cực kỳ dễ hút dầu mỡ và các loại nước sốt. Mặc dù ông Trần không dùng đường, nhưng mỗi lần làm món cà tím hấp hay salad, ông lại có thói quen nêm rất nhiều nước tương và dầu mè. Đặc biệt, khi nấu canh hay xào cà tím, ông còn cho thêm mỡ lợn để món ăn thêm đậm đà.
Bác sĩ Ngô chỉ ra rằng, lượng chất béo từ dầu mè và mỡ lợn đọng lại trong từng miếng cà tím chứa lượng calo khổng lồ, thậm chí vượt xa một bát cơm trắng. Việc nạp dư thừa calo ẩn từ gia vị đậm đà khiến năng lượng tích tụ trong cơ thể, làm chỉ số đường huyết vọt cao.
Ăn quá nhiều cà tím mà bỏ qua thực phẩm khác
Việc ăn thiên lệch mỗi cà tím và loại bỏ hoàn toàn thịt, cá, trứng, sữa khiến cơ thể ông Trần bị thiếu hụt protein nghiêm trọng.
Ở độ tuổi 50, cơ thể vốn đã bắt đầu thoái hóa cơ tự nhiên, việc thiếu đạm lại càng khiến khối lượng cơ bắp sụt giảm nhanh chóng. Trong khi đó, khối cơ chính là nơi tiêu thụ glucose lớn nhất của cơ thể. Khi mất đi khối cơ, tỉ lệ trao đổi chất suy giảm rõ rệt, khiến lượng đường nạp vào không được tiêu thụ hết mà trôi nổi trong máu, trực tiếp đẩy chỉ số đường huyết tăng vọt.
Chế độ ăn trong bệnh đái tháo đường
Người bệnh đái tháo đường cần ăn uống bao nhiêu tùy thuộc vào độ tuổi, giới tính, cân nặng, mức độ hoạt động cá nhân và mục tiêu hướng tới. Vì không có một loại thực phẩm nào có thể chứa tất cả các chất dinh dưỡng thiết yếu mà cơ thể cần nên người bệnh cần có một chế độ ăn uống lành mạnh, đa dạng và lựa chọn các loại thực phẩm khác nhau từ các nhóm thực phẩm chính mỗi ngày.
Chìa khóa để ăn uống cho người mắc bệnh đái tháo đường là ăn nhiều loại thực phẩm lành mạnh từ tất cả các nhóm thực phẩm, với số lượng mà kế hoạch bữa ăn phù hợp.
-Chế độ ăn đa dạng
Ảnh minh họa.
Bữa ăn phải có đầy đủ các chất: chất bột đường, chất đạm, chất béo, chất xơ và chất khoáng để đảm bảo sức khỏe của người bệnh. Các chất bột là nguồn năng lượng cho cơ thể hoạt động; chất đạm giúp cho các tế bào, các mô của các cơ quan, bộ phận của cơ thể phát triển; chất béo (mỡ) cho nhiều năng lượng và giúp hấp thu một số vitamin. Còn ăn hoa quả để có đủ vitamin và muối khoáng.
-Duy trì ổn định 3 bữa ăn chính và bổ sung vitamin
Nên duy trì ổn định 3 bữa ăn chính trong ngày. Đối với người cân nặng ổn định, đường huyết kiểm soát tốt không cần thiết phải ăn thêm bữa phụ hoặc chia nhỏ bữa ăn. Người bệnh chỉ ăn thêm bữa phụ khi phải vận động nhiều: đi tham quan, chơi thể thao...
Đối với những bệnh nhân có nguy cơ bị hạ đường huyết và gây nguy hiểm như bệnh nhân cao tuổi, có các biến chứng tim mạch nặng nề, suy thận hoặc bệnh nhân đang dùng thuốc kích thích tụy bài tiết insulin và đặc biệt bệnh nhân đang tiêm insulin thì cần xem xét có bữa phụ, đặc biệt trước khi đi ngủ để tránh hạ đường huyết trong đêm. Người bệnh không nên ăn bữa phụ sáng vì sau bữa sáng đường huyết thường cao nhất trong ngày do liên quan đến các hormone làm tăng đường huyết của cơ thể.
Bên cạnh đó, nên bổ sung đầy đủ vitamin và muối khoáng: do ăn kiêng quá nên nhiều bệnh nhân đái tháo đường hay bị thiếu vitamin.
Ngoài ra, người bệnh đái tháo đường nên hạn chế những thực phẩm làm tăng đường huyết như: bánh kẹo ngọt, nước giải khát có đường, bánh mì, hoa quả ngọt (nhãn, vải, mít)...Nên ăn chậm, nhai kỹ, không nên ăn quá no. Người bệnh nên ăn lưng bát rau luộc khi bắt đầu bữa ăn. Cùng với chế độ ăn hợp lý, người bệnh cần tăng cường tập thể dục nhằm tăng cường sức khỏe, tiêu thụ năng lượng dư thừa trong cơ thể nên làm giảm cân, cải thiện đường huyết, huyết áp và mỡ máu.
Minh Hoa (t/h)
