Trong khuôn khổ chuyến thăm thứ 11 tới thủ đô Kiev trong bối cảnh xung đột, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen ngày 15/7 tuyên bố khởi động một quan hệ đối tác công nghiệp quốc phòng mới giữa Liên minh châu Âu (EU) và Ukraine.
Điều này được người đứng đầu EU đưa ra khi bà nhận "Huân chương châu Âu" đầu tiên do Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky trao.
"Mỗi ngày, Ukraine làm cho châu Âu mạnh mẽ hơn", bà von der Leyen nói, đồng thời cho biết thêm rằng quốc gia Đông Âu đã phát triển trên nhiều phương diện.
"Ukraine – trên nhiều khía cạnh – đã chuyển từ vai trò bên nhận sang vai trò nhà cung cấp an ninh cho châu Âu", bà nói, cho biết rằng điều này đòi hỏi một cách tiếp cận mới đối với hợp tác song phương.
Bà Von der Leyen cho biết, Ukraine đã phát triển chuyên môn độc đáo trong lĩnh vực máy bay không người lái (UAV/drone) – từ công nghệ vận hành, sản xuất, chuỗi cung ứng, radar, trạm mặt đất đến công nghệ cảm biến.
Bà nhấn mạnh rằng châu Âu nên cùng nhau hưởng lợi từ chuyên môn này, lưu ý rằng một số quốc gia thành viên EU đã phải đối mặt với các vụ xâm nhập bằng drone.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen nhận “Huân chương châu Âu” do Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky trao, ở Kiev, ngày 15/7/2026. Ảnh: President.gov.ua
"Ở châu Âu, chúng ta đã có năng lực công nghệ và công nghiệp khổng lồ có thể được triển khai. Và chúng ta có các địa điểm sản xuất an toàn và bảo mật có thể giúp mở rộng quy mô", bà Von der Leyen nói trong bài phát biểu của mình.
"Nhưng chúng ta không có kiến thức và chuyên môn đã được thử nghiệm trong chiến đấu mà Ukraine đã tạo dựng được. Vì vậy, điểm tôi muốn nhấn mạnh là chúng ta cần kết hợp thế mạnh của mình. Cùng nhau, chúng ta có thể hợp tác sản xuất".
Trong bối cảnh đó, trong ngày 15/7, hai bên đã ký kết "Thỏa thuận Drone" (Drone Deal) để thúc đẩy một công nghệ đang phát triển nhanh chóng và định hình lại chiến tranh hiện đại.
Theo thỏa thuận, EU mang đến nền tảng công nghiệp và năng lực sản xuất an toàn, trong khi Ukraine đóng góp kiến thức thực chiến được tôi luyện qua hơn 4 năm xung đột.
Drone đóng vai trò quan trọng trong việc giúp Kiev khắc phục bất lợi về nhân lực và thực hiện các cuộc tấn công tầm xa vào các nhà máy lọc dầu của Nga.
"Chúng tôi đang sản xuất 10 triệu drone mỗi năm – 10 triệu. Và con số đó sẽ nâng lên 20 triệu", ông Zelensky nhấn mạnh. "Lần đầu tiên, Ukraine đã thay đổi căn bản chiến trường".
Cho đến nay, một số quốc gia EU đã ký các "Thỏa thuận Drone" riêng lẻ với Ukraine để khai thác năng lực công nghệ của nước này. Thỏa thuận mới nhất giữa Brussels và Kiev sẽ mở ra cơ hội tiếp cận cho toàn bộ 27 quốc gia thành viên EU.
Nguồn tài chính sẽ được huy động từ khoản vay hỗ trợ 90 tỷ Euro dành cho Ukraine và khoảng 10 tỷ Euro từ chương trình quốc phòng SAFE.
Một điểm sáng tạo quan trọng là cho phép sản xuất và lưu trữ drone trên lãnh thổ EU – nơi được coi là "nơi trú ẩn" an toàn trước các cuộc tấn công – trước khi chuyển giao cho Ukraine hoặc các nước ở sườn phía Đông của lục địa trong thời hạn ngắn (2-3 tháng), do công nghệ drone phát triển rất nhanh chóng.
Bên cạnh hợp tác quốc phòng, EU cũng đã khởi động giai đoạn mới trong đàm phán gia nhập với Ukraine, thể hiện cam kết chiến lược dài hạn dù quy trình còn dài.
Minh Đức (Theo SANA, Euronews)
