Đúng vào dịp Halloween, Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) vừa công bố những hình ảnh chi tiết về một cấu trúc bụi khí kỳ lạ mang tên Tinh vân Đầu Mèo (Cat’s Head Nebula). Nằm cách Trái Đất khoảng 7.500 năm ánh sáng bên trong Tinh vân Carina khổng lồ, đám mây bụi này tạo nên một chiếc bóng đặc biệt trông giống như một chú mèo ma quái đang ngồi quay lưng với một con mắt phát sáng.
Kính viễn vọng không gian Hubble đã chụp được một cột bụi hình con mèo mờ ảo trong Tinh vân Carina.
Phát hiện tinh vân hình mèo kỳ dị trong vườn ươm sao cách 7.500 năm ánh sáng
Hình dáng độc đáo này thực chất là kết quả của sự xói mòn tự nhiên, khi bức xạ cực tím mạnh mẽ và gió sao từ các ngôi sao khổng lồ lân cận dần bóc tách lớp vật chất xung quanh theo tiến trình bốc hơi do ánh sáng (photoevaporation). Những phần vật chất đậm đặc nhất đã chống chịu được quá trình bào mòn này để lại hình bóng mèo đặc trưng, dẫu vậy cấu trúc này sẽ tiếp tục biến đổi và không thể tồn tại vĩnh cửu.
Trong dải ánh sáng khả kiến của kính Hubble, tinh vân hiện lên như một cột trụ nâu sẫm trên nền ánh sáng rực rỡ của oxy, hydro và lưu huỳnh, với con mắt màu đỏ đánh dấu vị trí một ngôi sao trẻ đang hình thành. Ngược lại, Kính viễn vọng Không gian James Webb sử dụng bước sóng cận hồng ngoại giúp nhìn xuyên qua lớp bụi tối, làm lộ diện con mắt màu vàng cùng vô số ngôi sao và các thiên hà mờ ảo nằm xa phía sau tinh vân.
Ở bước sóng trung hồng ngoại, kính Webb tiếp tục ghi nhận bức xạ từ bụi ấm và các phân tử gốc carbon, phác họa phần thân mang sắc xanh lam xám trên nền đỏ cùng các dải vật chất mỏng manh ở cạnh trái. Dữ liệu này còn phát hiện một nguồn sáng khác ở bên phải cột trụ, nhiều khả năng là một ngôi sao sơ sinh bị bao bọc trong bụi và có một dải sợi hẹp dường như cắt ngang qua.
Cột bụi mờ đục được bao quanh bởi một vành khí phát sáng. Các vùng màu xanh lam xung quanh bao gồm sự phát xạ từ khí ion hóa và ánh sáng sao tán xạ. Con mắt đỏ rực của con mèo có thể cho thấy một ngôi sao trẻ nằm ẩn trong bụi.
Là một phần của Tinh vân Carina – một trong những vùng hình thành sao tích cực nhất của dải Ngân Hà, cấu trúc này là nơi diễn ra sự giằng co liên tục giữa lực hấp dẫn nén khí bụi để sinh ra sao mới và bức xạ phá vỡ môi trường từ các ngôi sao hiện hữu. Khi các ngôi sao mới tiếp tục ra đời, hình dáng chú mèo vũ trụ quen thuộc này sẽ dần biến đổi theo thời gian và cuối cùng tan biến hoàn toàn.
An An (theo Earth.com)
