Biến “rác vườn” thành sản phẩm xuất ngoại, người dân Quảng Ngãi kiếm tiền triệu từ mo cau

Người dân có thêm thu nhập từ mo cau bỏ đi

Những ngày này, tại các điểm thu mua mo cau ở xã Thiện Tín, không khí mua bán khá sôi động. Người dân mang từng bó mo cau khô tập kết để bán cho thương lái và cơ sở sản xuất.

Bà Trịnh Thị Xí (67 tuổi, trú xã Thiện Tín) cho biết trước đây mo cau thường bị gom lại rồi đốt bỏ vì không ai sử dụng. Vài năm trở lại đây, khi có người thu mua, nhiều hộ dân bắt đầu tận dụng để kiếm thêm thu nhập.

"Người già ở quê như tôi giờ có thêm việc để làm. Trước kia mo cau bỏ đi hết, giờ nhặt bán cũng có đồng ra đồng vào", bà Xí nói.

Theo bà Xí, công việc chủ yếu là đi nhặt mo cau trong vườn, lựa những mo còn nguyên, không bị mốc hay rách rồi cắt bỏ phần lá và đem phơi khô trước khi bán.

Mỗi mo cau hiện được thu mua khoảng 1.000 đồng. Dù số tiền không lớn nhưng với nhiều lao động lớn tuổi hoặc người làm nông, đây là nguồn thu nhập phụ đáng kể trong thời gian nông nhàn.

Không chỉ người lớn tuổi, nhiều hộ dân có diện tích trồng cau cũng tranh thủ thu gom mo cau thay vì bỏ đi như trước. Theo tính toán, với 1 ha cau, mỗi năm có thể thu được khoảng 10.000 mo cau; trong đó khoảng 6.000 - 7.000 mo đạt tiêu chuẩn để bán.

Nhờ vậy, ngoài nguồn thu từ quả cau, người dân có thể tăng thêm khoảng 6 - 7 triệu đồng mỗi năm từ phần phế phẩm vốn từng không có giá trị.

Việc tận dụng mo cau cũng góp phần hạn chế tình trạng đốt bỏ gây khói bụi ở nhiều vùng quê, đồng thời hình thành thói quen tái sử dụng phế phẩm nông nghiệp để tạo giá trị kinh tế.

Đưa mo cau Quảng Ngãi thành sản phẩm thân thiện môi trường

Người khởi đầu mô hình sản xuất chén, dĩa từ mo cau tại Quảng Ngãi là anh Nguyễn Văn Tuyến (43 tuổi), Giám đốc Công ty TNHH Mega Eco ở xã Nghĩa Hành.

Anh Tuyến cho biết trong quá trình tìm hiểu các sản phẩm xanh trên thị trường, anh biết tại Ấn Độ, mo cau được sử dụng để sản xuất đồ dùng sinh hoạt thay thế nhựa dùng một lần. Nhận thấy Quảng Ngãi có vùng nguyên liệu lớn, anh quyết định thử sức với hướng đi mới.

Năm 2020, anh nhập máy móc từ Ấn Độ về, thuê vài lao động địa phương để bắt đầu sản xuất. Tuy nhiên, thời gian đầu gặp rất nhiều khó khăn. "Lúc mới triển khai, nhiều người không tin mo cau có thể bán được nên việc thu mua nguyên liệu rất vất vả", anh Tuyến nhớ lại.

Không chỉ thiếu nguyên liệu, đầu ra sản phẩm cũng gặp nhiều trở ngại vì các sản phẩm làm từ mo cau còn khá xa lạ với thị trường trong nước."Có thời điểm gần như không bán được hàng. Mang sản phẩm đi giới thiệu nhiều nơi nhưng ít người quan tâm", anh Tuyến nói.

Dù vậy, anh vẫn tiếp tục theo đuổi mô hình bởi tin rằng xu hướng tiêu dùng thân thiện môi trường sẽ phát triển mạnh trong tương lai. Sau thời gian tìm kiếm thị trường, doanh nghiệp bắt đầu đẩy mạnh quảng bá trên mạng xã hội, đồng thời giới thiệu quy trình sản xuất tự nhiên, không sử dụng hóa chất.

Theo quy trình sản xuất, mo cau sau khi thu gom sẽ được làm sạch, ngâm mềm rồi đưa vào máy ép nhiệt khoảng 40 giây để tạo hình. Sau đó, sản phẩm được cắt gọt theo khuôn để hoàn thiện thành chén, dĩa hoặc khay đựng thực phẩm.

Nhờ đặc tính thân thiện môi trường, sản phẩm dần được thị trường đón nhận. Đơn hàng bắt đầu tăng, đặc biệt từ các thị trường như Mỹ, Hà Lan, Hàn Quốc và Canada.

Đầu năm 2023, anh Tuyến thành lập Công ty TNHH Mega Eco để mở rộng quy mô sản xuất và phát triển thương hiệu. Hiện doanh nghiệp sản xuất hơn 30 dòng sản phẩm từ mo cau với giá dao động khoảng 2.000 - 3.000 đồng/sản phẩm. Các mặt hàng tiêu thụ tốt gồm dĩa vuông, chén vuông và khay đựng thực phẩm.

Theo anh Tuyến, sản phẩm từ mo cau có độ cứng tốt, không thấm nước và có thể sử dụng để đựng thực phẩm, trái cây hoặc gia vị. Sau khi hoàn thiện, sản phẩm được khử khuẩn và đóng gói trước khi đưa ra thị trường.

Nếu như trước đây thị trường nội địa còn dè dặt thì hiện nay sức tiêu thụ đã tăng đáng kể. Nhiều hệ thống lớn như AEON hay hãng hàng không Vietjet Air đã sử dụng sản phẩm của doanh nghiệp.

Theo kế hoạch, trong năm 2026, công ty dự kiến cung ứng ra thị trường khoảng 4,5 triệu sản phẩm từ mo cau. Sau hơn 6 năm theo đuổi mô hình, doanh nghiệp hiện tạo việc làm ổn định cho khoảng 25 lao động địa phương. Bên cạnh đó, khoảng 20 điểm thu mua mo cau cũng giúp hàng trăm hộ dân có thêm thu nhập.

"Tiềm năng từ nguồn nguyên liệu này vẫn còn rất lớn. Công suất hiện nay mới chỉ tiêu thụ khoảng một phần ba lượng mo cau mà người dân có thể cung cấp", anh Tuyến cho biết.

Di Linh