Bộ KH&CN lý giải nguyên nhân cấm nhập khẩu điện thoại, máy tính, máy ảnh cũ

Ngăn rác thải điện tử, bảo vệ người tiêu dùng

Ngày 4/11, tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) tổ chức họp báo thường kỳ dưới sự chủ trì của Thứ trưởng Trần Trung Tính. 

Một trong những vấn đề được người dân quan tâm trong những ngày gần đây là quy định đưa điện thoại thông minh, máy tính và nhiều thiết bị công nghệ số đã qua sử dụng vào danh mục cấm nhập khẩu theo Thông tư 63/2026/TT-BKHCN.

Trả lời thắc mắc của phóng viên về nguyên nhân cấm nhập khẩu các sản phẩm công nghệ quen thuộc đã qua sử dụng, ông Nguyễn Khắc Lịch - Cục trưởng Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo, cho biết việc đưa các sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng vào danh mục cấm nhập khẩu xuất phát từ hai lý do chính.

Theo ông Nguyễn Khắc Lịch, trước hết, việc ban hành Thông tư 63 xuất phát từ yêu cầu chuẩn hóa và đồng bộ về mặt pháp lý đối với hoạt động quản lý thiết bị công nghệ số và quản lý ngoại thương.

Cục trưởng cho biết việc kiểm soát nhập khẩu các sản phẩm công nghệ đã qua sử dụng không phải là chính sách mới được đưa ra lần đầu. Quy định này đã được triển khai từ trước đó, chẳng hạn như ở Thông tư 11/2018/TT-BTTTT, do đó việc ban hành thông tư mới về cơ bản là quá trình rà soát, cập nhật và đồng bộ các quy định hiện hành. Đồng thời, cập nhật mã hàng hóa theo hệ thống HS, tạo thuận lợi cho công tác quản lý và thực thi.

Tuy nhiên, theo Cục trưởng Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo, lý do thứ hai có ý nghĩa rất quan trọng là bảo vệ người tiêu dùng và phát triển thị trường trong nước.

Ông phân tích, nếu cho phép nhập khẩu tràn lan các sản phẩm công nghệ cũ, hỏng, xuống cấp, Việt Nam có nguy cơ phải tiếp nhận thêm một lượng lớn rác thải điện tử.

Điện thoại, máy tính và các thiết bị điện tử sau thời gian sử dụng có thể suy giảm chất lượng, hư hỏng hoặc không còn đáp ứng yêu cầu vận hành. Khi những sản phẩm này tiếp tục được đưa vào thị trường, một phần có thể không còn khả năng sử dụng, trở thành chất thải và tạo thêm áp lực cho công tác xử lý rác thải điện tử.

Bên cạnh vấn đề môi trường, ông Lịch cũng lưu ý những rủi ro liên quan đến an toàn thông tin và nguy cơ lộ lọt dữ liệu của khách hàng.

Đặc biệt, những thiết bị đã xuống cấp còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn trong quá trình sử dụng. Cục trưởng đề cập đến nguy cơ cháy nổ đối với các thiết bị điện thoại cũ, qua đó cho thấy việc nhập khẩu sản phẩm công nghệ đã qua sử dụng không đơn thuần là câu chuyện về giá cả hay khả năng tiếp tục sử dụng, mà còn liên quan trực tiếp đến an toàn của người tiêu dùng.

Ông Lịch cũng cho biết chính sách còn hướng tới hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp Việt Nam. Đây là một trong những mục tiêu quan trọng khi Việt Nam thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp công nghệ số và nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước. 

Không phải mọi thiết bị công nghệ cũ đều bị cấm nhập khẩu

Một điểm đáng chú ý được ông Nguyễn Khắc Lịch đề cập là quy định cấm nhập khẩu không đồng nghĩa với việc tất cả máy móc, thiết bị công nghệ đã qua sử dụng đều bị cấm đưa vào Việt Nam.

Ông cho biết bên cạnh những sản phẩm thuộc danh mục cấm, vẫn có các thiết bị công nghệ thông tin đã qua sử dụng được phép nhập khẩu trong những trường hợp cụ thể. Đơn cử là thiết bị phục vụ dây chuyền sản xuất bán dẫn hoặc dây chuyền, thiết bị phòng thí nghiệm dành cho các trường học.

Cụ thể, Thông tư có loại trừ một số loại máy in, máy photocopy kỹ thuật số đa màu. Đồng thời, loại trừ với máy in kỹ thuật số, máy photocopy kỹ thuật số loại đơn sắc có hoặc không có kết hợp tính năng khác, đã qua sử dụng với tính năng in/copy khổ giấy A0 hoặc có tốc độ in/copy từ 35 bản/phút khổ giấy A4 trở lên.

Ngoài ra, dây chuyền công nghệ, máy móc, thiết bị, công cụ đã qua sử dụng đáp ứng tiêu chí được phép nhập khẩu theo quy định pháp luật về công nghiệp công nghệ số, phục vụ trực tiếp cho dự án đầu tư sản xuất, đóng gói, kiểm thử sản phẩm vi mạch bán dẫn hoặc hoạt động đào tạo, nghiên cứu và phát triển sản phẩm, dịch vụ công nghệ số, không thuộc danh mục cấm nhập khẩu.

Bên cạnh đó, đối với hàng hóa thuộc danh mục sản phẩm công nghệ thông tin đã qua sử dụng cấm nhập khẩu, nếu đã được cơ quan có thẩm quyền cho phép nhập khẩu trước ngày 1/1/2027, việc nhập khẩu tiếp tục được thực hiện theo nội dung và trong thời hạn hiệu lực của văn bản cho phép.