Chuyển hướng chiến lược: Không chạy theo số lượng KCN
Phát biểu tại kỳ họp Hội đồng Nhân dân Tp.HCM cuối tháng 12/2025, ông Nguyễn Văn Được, Chủ tịch UBND Tp.HCM nhấn mạnh Tp.HCM một "siêu đô thị" đang trong quá trình phát triển mạnh mẽ, trở thành trung tâm tài chính, đô thị dịch vụ, công nghiệp lớn nhất cả nước và hướng tới khu vực.
Theo lãnh đạo UBND Tp.HCM, trong việc phát triển thành phố sẽ có 3 vùng gồm: vùng Bình Dương (trước đây) là thủ phủ phát triển công nghiệp công nghệ cao; vùng Bà Rịa - Vũng Tàu (trước đây) phát triển kinh tế biển, du lịch biển, năng lượng sạch, logistics; vùng trung tâm Tp.HCM (trước đây) phát triển công nghệ cao, dịch vụ, tài chính quốc tế, là đô thị lõi.
Về công nghiệp, khi sáp nhập Bình Dương cũ, lãnh đạo Tp.HCM xác định công nghiệp tiếp tục là trụ cột của nền kinh tế, nhưng phải chuyển sang mô hình công nghiệp có hàm lượng công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn, thân thiện môi trường và gắn với dịch vụ hiện đại.
Tp.HCM chuyển hướng chiến lược, không chạy theo số lượng KCN.
Hiện nay, Thành phố có lợi thế đặc biệt về quỹ đất công nghiệp, nguồn nhân lực chất lượng cao và hệ sinh thái logistics dịch vụ phát triển. Tuy nhiên, nếu tiếp tục thu hút các ngành thâm dụng lao động, tiêu hao năng lượng lớn sẽ gây áp lực lên hạ tầng đô thị và môi trường.
Chính vì vậy, chiến lược mới của Tp.HCM là tái cơ cấu các KCN hiện hữu, phát triển KCN mới theo mô hình sinh thái, thông minh, đồng thời ưu tiên các ngành công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, bán dẫn, tự động hóa, logistics và dịch vụ công nghiệp.
TS. Lại Quốc Đạt cho rằng: "Trên thế giới từ lâu đã xuất hiện mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn để bảo tồn nguồn tài nguyên thiên nhiên của đất nước, hạn chế sử dụng nguyên liệu hóa thạch, giảm thải các bon…. việc phát triển mô hình khu công nghiệp sinh thái, khu công nghiệp công nghệ cao, gắn với đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây là hướng đi phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững và cam kết giảm phát thải".
“Siêu đô thị” Tp.HCM sẽ phát triển kinh tế, công nghiệp, du lịch.
Theo TS Đạt, để phát triển công nghiệp chuẩn chỉnh hơn, cần định vị lựa chọn sản phẩm và công nghệ sản xuất sản phẩm chủ lực; Chọn lọc các ngành nghề như cơ khí tự động hoá; Chế biến lương thực thực phẩm; Chuẩn hóa ngành nghề cao su nhựa… Tp.HCM sẽ khai thác được nhiều lợi thế để phát triển công nghiệp.
Giữa tháng 12/2025, lãnh đạo UBND Tp.HCM cũng làm việc tại phường Bình Dương (địa phương có nhiều KCN nhất Tp.HCM hiện nay) về việc tiếp tục khai thác, đầu tư thu hút nguồn vốn FDI đổ vào các KCN sẵn có.
Đặc biệt, Thành phố cũng tập trung ưu tiên bố trí quỹ đất cho các KCN sinh thái, KCN công nghệ cao. Khuyến khích chuyển đổi các KCN truyền thống sang mô hình xanh, tuần hoàn. Đẩy mạnh số hóa trong quản lý KCN, rút ngắn thủ tục đầu tư.
Công nghiệp sinh thái trở thành "chuẩn mới" trong chiến lược phát triển Tp.HCM
Theo các báo cáo nghiên cứu thị trường giai đoạn 2024–2025, khu vực Tp.HCM mở rộng (gồm Tp.HCM, Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu) tiếp tục là vùng công nghiệp năng động nhất cả nước với tỉ lệ lấp đầy ở mức cao, phản ánh nhu cầu thuê đất công nghiệp và nhà xưởng vẫn duy trì ổn định, bất chấp bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động.
Tại Tp.HCM, các đơn vị nghiên cứu như Avison Young và Knight Frank ghi nhận tỉ lệ lấp đầy khu công nghiệp đạt khoảng 90% trong năm 2025. Quỹ đất công nghiệp tại khu vực lõi ngày càng hạn chế, trong khi nhu cầu từ các ngành công nghệ cao, logistics, công nghiệp hỗ trợ và sản xuất xuất khẩu vẫn ở mức cao, tạo áp lực lớn lên nguồn cung hiện hữu.
Bình Dương cũ tiếp tục giữ vai trò trung tâm công nghiệp lớn nhất phía Nam. Theo Ban Quản lý các KCN Bình Dương, 28 khu công nghiệp đang hoạt động có tỷ lệ lấp đầy lên tới khoảng 93,77%, thuộc nhóm cao nhất cả nước.
Đây cũng là địa phương dẫn đầu về thu hút FDI, với hàng nghìn dự án đầu tư còn hiệu lực, cho thấy sức hấp dẫn bền bỉ của mô hình phát triển khu công nghiệp – đô thị – dịch vụ.
Cảng biển là một thế mạnh mới của Tp.HCM.
Trong khi đó, Bà Rịa – Vũng Tàu cũ có dư địa phát triển lớn hơn. Tỉ lệ lấp đầy các KCN đang hoạt động dao động từ khoảng 67–70%, thấp hơn Tp.HCM và Bình Dương, nhưng đã cải thiện rõ rệt so với giai đoạn trước. Một số khu công nghiệp trọng điểm tại khu vực Phú Mỹ đã đạt mức lấp đầy 100%, nhờ lợi thế cảng biển, logistics và kết nối hạ tầng liên vùng.
Trình bày tham luận tại tọa đàm "Động lực phát triển công nghiệp Tp.HCM" PGS. TS. Nguyễn Hồng Quân, Viện trưởng, Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tuần hoàn Đại học Quốc gia Tp. HCM cho rằng, xu hướng phát triển hiện nay là bền vững, mức độ phát thải tại các khu công nghiệp phải giảm thấp. Bên cạnh đó, mục tiêu là phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi kép thấp là xu hướng tất yếu.
Ở góc độ doanh nghiệp, nhiều đơn vị phát triển hạ tầng KCN lớn đã sớm đón đầu định hướng này, chia sẻ với PV, ông Nguyễn Hoàn Vũ, Tổng giám đốc Tập đoàn Becamex IDC cho hay: "Các nhà đầu tư FDI hiện nay không chỉ hỏi về giá thuê đất, mà hỏi rất kỹ về tiêu chuẩn môi trường, phát thải, hạ tầng số và khả năng kết nối logistics. Nếu KCN không đáp ứng được các tiêu chí xanh và thông minh, rất khó thu hút được các tập đoàn lớn".
Theo Becamex, mô hình KCN thế hệ mới mà doanh nghiệp đang triển khai tập trung vào ba trụ cột: KCN sinh thái: sử dụng năng lượng tái tạo, tái sử dụng nước, giảm phát thải carbon. KCN thông minh: áp dụng hệ thống quản lý số hóa, giám sát vận hành theo thời gian thực. KCN gắn với đô thị dịch vụ: tạo hệ sinh thái hoàn chỉnh cho chuyên gia, người lao động.
"Chúng tôi coi chuyển đổi xanh và chuyển đổi số là yếu tố sống còn, chứ không phải khẩu hiệu", ông Vũ nhấn mạnh.
Ông Nguyễn Hoàn Vũ, Tổng giám đốc Tập đoàn Becamex IDC.
Theo đánh giá của các chuyên gia, một trong những điểm nghẽn lớn nhất trước đây là thủ tục hành chính và quản lý KCN còn phân tán. Việc đẩy mạnh số hóa quản lý KCN được xem là giải pháp then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh.
Chính vì vậy, Tp.HCM hiện đang chỉ đạo xây dựng mô hình khu công nghiệp thông minh, ứng dụng công nghệ số trong quản lý đất đai, môi trường, lao động và đầu tư. Mục tiêu là tạo điều kiện thuận lợi nhất cho nhà đầu tư, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.
Theo các doanh nghiệp đang phát triển KCN, định hướng này giúp thị trường trở nên minh bạch và bền vững hơn. Các nhà đầu tư FDI lớn, đặc biệt từ châu Âu, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, đánh giá cao việc Tp.HCM công khai chiến lược phát triển công nghiệp xanh, thay vì thay đổi chính sách ngắn hạn.
Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút FDI ngày càng gay gắt, mô hình công nghiệp mới không chỉ giúp Tp.HCM giữ vững vai trò đầu tàu, mà còn tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững, phù hợp với yêu cầu chuyển đổi xanh và kinh tế số trong giai đoạn tới.
Phùng Sơn
