Chính phủ Bulgaria vừa phê duyệt ngoại lệ tạm thời đối với các biện pháp trừng phạt của Liên minh châu Âu (EU) nhằm vào Nga, cho phép nhập khẩu thép và thiết bị từ gã khổng lồ Á-Âu phục vụ nhà máy điện hạt nhân duy nhất của đất nước, Kozloduy.
Quyết định này được Hội đồng Bộ trưởng thông qua nhằm bảo đảm an toàn vận hành và duy trì sản xuất điện ổn định, Đài phát thanh quốc gia Bulgaria BNR News, dẫn quyết định của chính phủ, đưa tin đầu tuần trước.
Theo trang World Nuclear News (WNN), nhà máy điện hạt nhân Kozloduy nằm ở phía Tây Bắc Bulgaria, bên bờ sông Danube, và cung cấp khoảng 34% lượng điện năng cho quốc gia Đông Nam Âu.
Hiện chỉ có 2 tổ máy 5 và 6 tại nhà máy đang hoạt động, được đưa vào vận hành lần lượt vào năm 1987 và năm 1991. Cả hai đều sử dụng lò phản ứng nước áp lực VVER-1000 do Nga thiết kế.
Cả 2 tổ máy này đều đã trải qua các chương trình tân trang và kéo dài tuổi thọ, cho phép nâng thời hạn vận hành từ 30 năm lên 60 năm.
Kozloduy hiện là nhà máy điện hạt nhân duy nhất của quốc gia Đông Nam Âu. Ảnh: BNR News
Ngoại lệ áp dụng cho các sản phẩm sắt và thép theo hợp đồng hiện có liên quan đến Kozloduy. Các mặt hàng thuộc hợp đồng này sẽ tiếp tục được miễn trừ lệnh trừng phạt cho đến khi hợp đồng hết hạn.
Chính phủ Bulgaria nhấn mạnh rằng một tỉ lệ đáng kể hệ thống và thiết bị tại nhà máy có nguồn gốc Nga, do đó việc tiếp cận linh kiện gốc từ nhà thiết kế và sản xuất ban đầu là cần thiết để đảm bảo an toàn hạt nhân, an toàn bức xạ và duy trì phát điện liên tục.
Đây không phải lần đầu tiên Bulgaria áp dụng biện pháp tương tự. Năm ngoái, Sofia cũng từng cấp ngoại lệ cho cùng mục đích, cho thấy sự phụ thuộc kỹ thuật vào các công ty Nga trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân.
Theo trang Ukrainska Pravda, quyết định còn mở rộng đến nhà máy điện hạt nhân Belene chưa hoàn thành.
Chính phủ ủy quyền cho Công ty Điện quốc gia EAD (NEK EAD) tổ chức đấu thầu công khai và ký hợp đồng với chi nhánh Bulgaria của công ty Nga Atomstroyexport tại Belene để bảo quản thiết bị đã cung cấp cho tổ máy 1 và tổ máy 2.
Trên trang Novinite, Thủ tướng Bulgaria Rumen Radev đã phân biệt rõ vấn đề này với việc nhập khẩu dầu Nga.
Ông khẳng định, Bulgaria không thể đơn phương dỡ bỏ các lệnh trừng phạt dầu mỏ của EU; mọi thay đổi phải được quyết định ở cấp độ châu Âu.
Trong khi đó, việc tiếp tục nhập khẩu linh kiện và công nghệ Nga cho nhà máy điện hạt nhân Kozloduy được chấp nhận vì không có nhà sản xuất thay thế cho một số sản phẩm cần thiết. Dầu thô, theo ông, có thể được lấy từ nhiều nguồn khác, trong khi thiết bị hạt nhân thì không.
Ông cho biết, Bulgaria có thể trình bày những lo ngại về kinh tế và năng lượng với các đối tác EU, nhưng rốt cuộc vẫn phải tuân thủ khuôn khổ trừng phạt của khối này.
Bình luận về các biện pháp trừng phạt của EU, Thủ tướng Radev cho biết, các quốc gia thành viên ngày càng bày tỏ lo ngại về một số biện pháp hạn chế, dựa trên lợi ích quốc gia của chính họ.
Theo quan điểm của ông, các gói trừng phạt trước đây của EU đối với Nga "đã không đạt được mục tiêu".
Trước đó, Bulgaria từng cản trở việc thông qua gói trừng phạt thứ 21 của EU, với yêu cầu loại bỏ Thượng phụ Kirill – người đứng đầu Giáo hội Chính thống giáo Nga khỏi danh sách trừng phạt.
Quyết định ngoại lệ liên quan nhà máy điện hạt nhân Kozloduy phản ánh thực tế rằng Bulgaria ưu tiên bảo đảm an ninh năng lượng nội địa và vận hành an toàn nhà máy hạt nhân duy nhất của đất nước, ngay cả khi phải duy trì quan hệ cung ứng kỹ thuật với Nga.
Các nhà chức trách Bulgaria khẳng định biện pháp này xuất phát từ yêu cầu kỹ thuật bắt buộc, chứ không phải lựa chọn chính trị đơn thuần.
Minh Đức (Theo Ukrainska Pravda, Novinite)
