Nằm trên đồi Cù Lao bên dòng sông Cái, Tháp Bà Ponagar là tháp Chăm ngàn năm tuổi, nơi đây được công nhận là di tích quốc gia đặc biệt.
Theo các tài liệu nghiên cứu, quần thể Tháp Bà Ponagar được xây dựng từ thế kỷ VIII đến thế kỷ XIII - giai đoạn phát triển rực rỡ của vương quốc Chăm Pa.
Đây là một trong những trung tâm tôn giáo quan trọng bậc nhất của người Chăm ở khu vực Nam Trung Bộ, gắn liền với việc thờ phụng nữ thần Po Inư Nagar - vị thần Mẹ xứ sở.
Không chỉ là một di tích kiến trúc cổ của Vương quốc Chăm Pa, Tháp Bà Ponagar còn là minh chứng sinh động cho quá trình giao thoa văn hóa Việt-Chăm, đồng thời phản ánh sức sống bền bỉ của tín ngưỡng thờ Mẫu trong đời sống người Việt.
Trong tín ngưỡng Chăm, Ponagar được xem là đấng sáng tạo, người sinh ra đất đai, cây cối và truyền dạy cho con người các nghề nghiệp thiết yếu như trồng trọt, dệt vải.
Nơi đây thờ nữ thần Ponagar - Nữ thần Mẹ xứ sở của dân tộc Chăm nên có tên gọi là Tháp bà Ponagar, đến thế kỷ XVII được cộng đồng người Việt tiếp tục gìn giữ và thờ Thiên Y A Na Thánh Mẫu.
Tổng thể kiến trúc của tháp Ponagar gồm 3 tầng, đi từ dưới lên trên. Tầng đầu tiên ngang mặt đất bằng là ngôi tháp cổng nhưng nay không còn nữa, từ đó có những bậc thang bằng đá dẫn lên tầng giữa.
Tầng giữa còn lại hai dãy cột chính bát giác, mỗi bên 5 cột lớn cao hơn 3 m và đường kính hơn 1 m, cùng 12 cột nhỏ hơn, tất cả nằm trên nền gạch cao hơn 1 m. Cấu trúc này cho thấy đây từng là tòa nhà lớn có mái ngói, nơi khách hành hương nghỉ ngơi và chuẩn bị lễ vật trước khi lên các điện trên.
Tầng thứ ba là khu đền tháp được xây dựng ở vị trí cao nhất của ngọn đồi Cù Lao, gồm 4 công trình, trong đó có tháp Đông Bắc (tháp Chính), tháp Đông Nam (tháp Cố), tháp Nam (tháp Ông) và tháp Tây Bắc (tháp Cô Cậu). Tháp Chính cao khoảng 23 m là phần hồn của cụm tháp cổ.
Theo các nhà nghiên cứu, niên đại của tháp Chính được xây dựng lần đầu tiên vào các năm 813-817 và trải qua những biến cố của lịch sử, tháp đã được xây dựng lại vào khoảng giữa thế kỷ XI.
Điều đặc biệt, các tháp được xây bằng gạch và trang trí nghệ thuật bằng đá và gốm.
Theo Trung tâm Bảo tồn di tích tỉnh Khánh Hòa, vật liệu xây dựng Tháp bà Ponagar là gạch nung. Các viên gạch liền mạch không để lộ chất kết dính, rất vững chãi.
Một tượng voi được chạm khắc tỉ mỉ bằng gỗ có tuổi đời ngàn năm được đặt trong Tháp Chính khiến nhiều người thích thú.
Một phiến đá ngay lối ra vào Tháp Chính. Trải qua ngàn năm sương gió, phiến đá vẫn nổi bật với độ bóng và những vết chạm khắc đều tắp.
Trên tường và vách của tháp có in những dòng chữ được chạm khắc tỉ mỉ, rõ ràng. Đây là những ghi chép quý báu kể về quá trình xây dựng, sửa chữa từ xa xưa tại công trình này.
Đến đây, du khách không thể rời mắt trước vẻ đẹp của công trình này.
Du khách thích thú check-in tại Tháp Bà Ponagar.
