Cựu Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang Ukraine Valerii Zaluzhnyi (giai đoạn 2021-2024), hiện là Đại sứ Ukraine tại Anh, vừa chỉ rõ lý do Ukraine chưa thể giành thế chủ động trong cuộc xung đột với Nga.
Theo ông Zaluzhnyi, thiếu hụt công nghệ và nguồn tài chính đang ngăn cản Kiev chuyển từ thế phòng thủ sang thế áp đặt ý chí lên đối phương.
Trong bài phát biểu tại sự kiện về thúc đẩy phát triển công nghệ quốc phòng, gọi là "Defence & Resilience Tech Scale Up Showcase" ở London ngày 9/9, ông Zaluzhnyi nhấn mạnh rằng các doanh nghiệp Ukraine có khả năng phản ứng nhanh với nhu cầu chiến trường và phát triển vũ khí mới dựa trên kinh nghiệm thực tế chiến đấu.
Không quốc gia nào khác sở hữu kinh nghiệm thực tiễn phong phú như vậy để hiện đại hóa vũ khí và hoàn thiện chiến thuật. Tuy nhiên, "thiếu công nghệ và nguồn tài chính đã ngăn cản họ giành lấy thế chủ động từ Nga và các đối tác", ông Zaluzhnyi nói.
Ông giải thích thêm rằng ngân sách nhà nước dành cho đổi mới quốc phòng còn hạn chế. Do đó, đầu tư tư nhân phải trở thành giải pháp đôi bên cùng có lợi.
Theo ông, việc xây dựng cơ chế hợp tác rõ ràng với các đối tác, tiêu biểu ở đây là Vương quốc Anh, ở cấp độ thể chế sẽ giúp thu hút vốn tư nhân, công nghệ và tạo thị trường mới, đồng thời phát triển hợp tác dài hạn giữa ngành quốc phòng Ukraine với các đối tác.
Ukraine đã tích lũy kinh nghiệm đáng kể trong sản xuất máy bay không người lái (UAV/drone), nhưng cơ sở linh kiện – đặc biệt là khâu sản xuất – vẫn nằm ngoài lãnh thổ. Điều này hạn chế khả năng mở rộng quy mô và hiện đại hóa lâu dài, khiến chiến lược bị phụ thuộc vào marketing thay vì tầm nhìn chiến thắng.
Các khoản đầu tư hiện tại vẫn rất cần thiết để đối phó với các mối đe dọa cấp bách như tên lửa đạn đạo và drone chạy bằng động cơ phản lực.
Đại sứ Ukraine tại Anh Valerii Zaluzhnyi, từng là Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang Ukraine trong giai đoạn 2021-2024. Ảnh: The Times
Ông Zaluzhnyi khẳng định rằng để đạt được chiến thắng hoặc hòa bình, cần có tác động mang tính hệ thống lên khả năng tiếp tục chiến đấu của đối phương, chứ không phải các giải pháp công nghệ rời rạc.
Tác động hệ thống đòi hỏi chiến lược rõ ràng: Sản xuất hôm nay những gì cần cho ngày mai, thậm chí ngày kia, trong khi những gì cần ngay lập tức lấy từ kho dự trữ đã sản xuất trước đó.
"Quốc phòng phải là một phần của chiến lược chiến tranh, chứ không phải chiến tranh phục vụ lợi nhuận hay lời hứa suông. Chỉ bằng cách này mới có thể giành thế chủ động, áp đặt ý chí lên kẻ địch và đòi hỏi các điều khoản có lợi", cựu Tổng tư lệnh Ukraine nói tại sự kiện.
Trước đó, trong bài phát biểu tại Chatham House vào đầu năm nay, ông Zaluzhnyi đã trình bày những hiểu biết sâu sắc của ông về sự chuyển đổi của chiến tranh trên chiến trường, nhấn mạnh rằng các cuộc chiến tương lai sẽ đòi hỏi "liên minh công nghệ, chứ không phải các điều khoản hiệp ước".
Ông Zaluzhnyi cho rằng những tiến bộ công nghệ sẽ thay đổi diện mạo của chiến tranh trong tương lai, đồng thời nhận định rằng các cuộc xung đột hiện đại đã vượt xa phạm vi của vũ khí và chiến thuật truyền thống.
Theo ông, chiến tranh đang chuyển sang giai đoạn robot hóa với hệ thống tự động và bán tự động, giúp nâng cao hiệu quả mà giảm thương vong.
"Không một quốc gia nào có thể thống trị mọi công nghệ quân sự then chốt, nên các nước phải hợp tác", ông nói.
Nhà ngoại giao Ukraine cũng kêu gọi duy trì lệnh trừng phạt để khiến cuộc xung đột trở nên tốn kém hơn và dẫn tới thất bại cho đối phương.
Như vậy, theo vị cựu Tổng tư lệnh, dù Ukraine có lợi thế kinh nghiệm chiến trường độc đáo, việc thiếu công nghệ, linh kiện và tài chính vẫn là rào cản lớn nhất khiến Kiev chưa thể chuyển sang thế chủ động.
Việc thu hút đầu tư quốc tế và xây dựng liên minh công nghệ được xem là chìa khóa để thay đổi cán cân lực lượng trong cuộc xung đột kéo dài.
Minh Đức (Theo Interfax Ukraine, Chatham House)
