Đại biểu đề xuất cơ chế để thoái vốn Nhà nước tại doanh nghiệp đang thua lỗ

Doanh nghiệp thua lỗ gặp khó khi thoái vốn Nhà nước

Phát biểu tại phiên thảo luận của Quốc hội sáng 28/10 về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán, đại biểu Nguyễn Hải Nam (đoàn Tp.Huế) cho rằng, sau 30 năm hình thành và phát triển, thị trường chứng khoán đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận, đóng góp quan trọng vào nền kinh tế, đặc biệt thông qua việc tạo kênh huy động vốn cho doanh nghiệp.

Đại biểu nhận định, trong thời gian tới, thị trường chứng khoán và thị trường vốn sẽ ngày càng giữ vai trò quan trọng, song hành với kênh tín dụng ngân hàng. Theo ông, dư nợ tín dụng hiện ở mức tương đương 145% GDP, do đó cần phát triển thị trường vốn để xây dựng hệ thống tài chính đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế và bảo đảm phát triển lành mạnh.

Từ thực tiễn đó, đại biểu tập trung góp ý về sự chưa đồng bộ giữa quy định của pháp luật chứng khoán và pháp luật về quản lý, sử dụng vốn Nhà nước tại doanh nghiệp, đặc biệt trong hoạt động đấu giá thoái vốn tại những doanh nghiệp đang kinh doanh thua lỗ.

Theo đại biểu Nguyễn Hải Nam, khoản 19 Điều 4 Luật Chứng khoán năm 2019 quy định mọi hình thức chào bán có sử dụng phương tiện thông tin đại chúng đều bị coi là chào bán chứng khoán ra công chúng. Trong khi đó, Điều 15 quy định điều kiện chào bán chứng khoán ra công chúng, trong đó có yêu cầu doanh nghiệp phải có lãi theo quy định.

Tuy nhiên, pháp luật về quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp, trong đó có Luật 68 và Nghị định 36, quy định việc thoái vốn phải bảo đảm công khai, minh bạch, thực hiện đấu giá nhằm hạn chế thất thoát tài sản nhà nước. Để tổ chức đấu giá, thông tin cũng phải được công bố trên các phương tiện thông tin đại chúng theo quy định.

Từ đó, đại biểu nêu tình huống một doanh nghiệp có vốn Nhà nước đang thua lỗ cần thực hiện thoái vốn. 

"Nếu công bố thông tin đấu giá rộng rãi, hoạt động này có thể gặp vướng mắc khi đối chiếu với quy định về chào bán chứng khoán ra công chúng và điều kiện kinh doanh có lãi. Ngược lại, nếu không công khai thông tin, việc thoái vốn có thể không bảo đảm nguyên tắc minh bạch, tiềm ẩn nguy cơ thất thoát tài sản Nhà nước", ông Nam nói.

Theo đại biểu, sự giao thoa giữa các quy định có thể khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong quá trình thoái vốn, làm chậm việc tái cơ cấu và bỏ lỡ cơ hội phục hồi hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Để tháo gỡ vướng mắc, đại biểu Nguyễn Hải Nam đề nghị làm rõ sự khác biệt giữa việc công khai thông tin phục vụ đấu giá và bản chất của hoạt động chào bán chứng khoán ra công chúng. Theo ông, công bố thông tin đấu giá không đồng nghĩa với việc phát hành cổ phiếu mới để huy động vốn từ công chúng.

Đồng thời, cần phân định rõ giữa phát hành thêm cổ phiếu để tăng vốn và thoái vốn, chuyển nhượng cổ phần hiện hữu. Bởi lẽ, thoái vốn là giao dịch giữa chủ sở hữu hiện hữu và nhà đầu tư mới, không làm thay đổi vốn điều lệ của doanh nghiệp. Do đó, việc áp dụng cùng điều kiện đối với 2 hoạt động này cần được xem xét để bảo đảm phù hợp với bản chất của từng giao dịch.

Đại biểu cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải bảo đảm tính đồng bộ giữa pháp luật chứng khoán và pháp luật về quản lý, sử dụng vốn Nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp, qua đó vừa bảo vệ tài sản công, vừa bảo đảm tính minh bạch của thị trường.

"Cần tạo điều kiện để doanh nghiệp đang thua lỗ vẫn được công khai thông tin phục vụ đấu giá thoái vốn, thu hút nhiều nhà đầu tư tham gia cạnh tranh, tối đa hóa giá trị thu hồi vốn Nhà nước, tránh lãng phí nguồn lực, đồng thời bảo đảm quyền lợi của nhà đầu tư", ông Nam góp ý.

Cần giám sát điều kiện an toàn vốn của ngân hàng lưu ký

Tham gia thảo luận về điều kiện đăng ký hoạt động lưu ký của ngân hàng, đại biểu Trần Anh Tuấn (đoàn Tp.HCM) cho rằng, pháp luật hiện hành quy định ngân hàng phải đáp ứng các điều kiện về tỉ lệ an toàn vốn tối thiểu, kinh doanh có lãi trong năm gần nhất và có địa điểm, trang thiết bị phục vụ hoạt động lưu ký.

Đại biểu đồng tình với chủ trương cắt giảm thủ tục, nhưng đề nghị cân nhắc riêng đối với điều kiện về an toàn vốn tối thiểu. Theo ông, hoạt động lưu ký liên quan trực tiếp đến tài sản của nhà đầu tư; giấy chứng nhận đăng ký hoạt động lưu ký cũng là điều kiện để ngân hàng thực hiện vai trò ngân hàng giám sát đối với các quỹ đầu tư.

Để không phát sinh thêm hồ sơ, thủ tục cho ngân hàng, đại biểu đề xuất việc kiểm tra điều kiện an toàn vốn có thể được thực hiện thông qua cơ chế chia sẻ dữ liệu giữa Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Ngân hàng Nhà nước.

Đồng thời, cần nghiên cứu quy định Ngân hàng Nhà nước kịp thời thông báo cho Ủy ban Chứng khoán Nhà nước khi ngân hàng không còn đáp ứng điều kiện hoạt động lưu ký, đặc biệt trong trường hợp ngân hàng bị áp dụng các biện pháp can thiệp sớm hoặc kiểm soát đặc biệt. Theo đại biểu, cơ chế này sẽ góp phần hạn chế những rủi ro có thể ảnh hưởng đến tài sản của nhà đầu tư.