Có chính sách hỗ trợ phát triển hạ tầng số, phần mềm sáng tạo
Góp ý vào dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa tại phiên thảo luận của Quốc hội sáng 10/11, ĐBQH Nguyễn Thị Quý (đoàn Tp.Bắc Ninh) cho rằng trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, công nghệ đang làm thay đổi căn bản phương thức sáng tạo, sản xuất, quảng bá và phân phối sản phẩm văn hóa.
Theo đại biểu, công nghệ không chỉ là công cụ hỗ trợ mà còn là động lực quan trọng để gia tăng giá trị, mở rộng thị trường và nâng cao sức cạnh tranh của công nghiệp văn hóa.
Dẫn thực tiễn tại Bắc Ninh, đại biểu Quý cho rằng thành công của MV "Bắc Bling" do ca sĩ Hòa Minzy thể hiện là một ví dụ tiêu biểu về việc ứng dụng công nghệ trong sáng tạo, quảng bá và thương mại hóa các giá trị văn hóa truyền thống.
ĐBQH Nguyễn Thị Quý (Ảnh: Media Quốc hội).
"Việc kết hợp chất liệu văn hóa Kinh Bắc, đặc biệt là dân ca Quan họ, với âm nhạc hiện đại và truyền thông trên nền tảng số đã tạo sức lan tỏa rộng rãi, đưa hình ảnh quê hương, con người Bắc Ninh đến gần hơn với công chúng trong nước và quốc tế", đại biểu nói.
Thực tế này cho thấy nếu được đầu tư sáng tạo và khai thác phù hợp, các giá trị văn hóa truyền thống hoàn toàn có thể trở thành nguồn cảm hứng để hình thành những sản phẩm công nghiệp văn hóa có sức hấp dẫn và giá trị kinh tế.
Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Thị Quý lưu ý cần quan tâm xây dựng chuỗi giá trị bền vững, từ khai thác chất liệu văn hóa, sáng tạo, sản xuất đến quảng bá, phân phối, bảo hộ bản quyền và chia sẻ lợi ích với cộng đồng; tránh tình trạng chỉ tạo ra những sản phẩm có sức lan tỏa nhất thời.
Đề cập việc hoàn thiện hạ tầng công nghệ và cơ chế bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong môi trường số, đại biểu đồng tình với định hướng của dự thảo Luật về phát triển phần mềm phục vụ sáng tạo và nền tảng số hỗ trợ quản lý, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
"Đây là những cấu phần cần thiết để hình thành hệ sinh thái công nghiệp văn hóa hiện đại", đại biểu Quý cho hay.
Tuy nhiên, đại biểu nhìn nhận trong môi trường số, sản phẩm văn hóa rất dễ bị sao chép, sử dụng trái phép và khai thác thương mại khi chưa được sự đồng ý của chủ thể quyền.
Đặc biệt, đối với tư liệu di sản được số hóa, đại biểu đề nghị làm rõ quyền quản lý, truy cập, sử dụng và khai thác thương mại, cũng như trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan. Các quy định cần bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của nghệ nhân, cộng đồng nắm giữ di sản.
Từ đó, đại biểu đề nghị luật có chính sách hỗ trợ phát triển hạ tầng số, phần mềm sáng tạo, nền tảng phân phối nội dung; đồng thời khuyến khích doanh nghiệp công nghệ, trường đại học và cơ sở nghiên cứu tham gia phát triển các giải pháp phục vụ công nghiệp văn hóa.
Động lực quan trọng để tạo ra năng suất của các ngành công nghiệp văn hóa
Về phát triển thị trường, đại biểu Nguyễn Thị Quý nhấn mạnh sản phẩm văn hóa chỉ thực sự phát huy giá trị khi tiếp cận được công chúng và tạo ra hiệu quả kinh tế.
Vì vậy, cần khuyến khích phát triển nội dung đa ngôn ngữ, quảng bá trên các nền tảng quốc tế, tăng cường kết nối sản phẩm văn hóa với doanh nghiệp du lịch, lữ hành và các đơn vị phân phối nội dung số.
Bên cạnh đó, cần có chính sách hỗ trợ xây dựng thương hiệu, xúc tiến thương mại, tạo điều kiện để doanh nghiệp, nghệ sĩ và cộng đồng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa.
Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục hoàn thiện dự thảo luật theo hướng xác định rõ vai trò của công nghệ số trong toàn bộ chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa; kết nối và khai thác dữ liệu di sản; hoàn thiện chính sách bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng chủ thể di sản.
Đồng thời, cần khuyến khích phát triển các sản phẩm sáng tạo có khả năng thương mại hóa và tiếp cận thị trường quốc tế.
Theo đại biểu, mục tiêu của ứng dụng công nghệ trong phát triển công nghiệp văn hóa không chỉ là lưu giữ di sản bằng phương thức hiện đại mà quan trọng hơn là tạo điều kiện để di sản tiếp tục được sáng tạo, lan tỏa và gia tăng giá trị trong đời sống đương đại.
ĐBQH Vương Quốc Thắng (Ảnh: Media Quốc hội).
Cùng cho ý kiến về dự án luật, ĐBQH Vương Quốc Thắng (đoàn Tp.Đà Nẵng) cho rằng, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo không chỉ là công cụ hỗ trợ mà cần được xác định đây chính là một trong những động lực quan trọng nhất để tạo ra năng suất, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của các ngành công nghiệp văn hóa trong kỷ nguyên số hiện nay.
Vì vậy, theo đại biểu cơ quan chủ trì soạn thảo cần tiếp tục hoàn thiện các chính sách nhằm khuyến khích nghiên cứu, ứng dụng công nghệ mới, trí tuệ nhân tạo, công nghệ số trong sáng tạo, sản xuất, phân phối và kinh doanh sản phẩm công nghiệp văn hóa.
Đặc biệt cần thúc đẩy liên kết hợp tác giữa các cơ sở nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp công nghệ và các chủ thể sáng tạo.
Về bảo hộ, khai thác và thương mại hóa quyền sở hữu trí tuệ. Đại biểu Thắng cho rằng trong nền kinh tế sáng tạo, giá trị của sản phẩm văn hóa tập trung ở nội dung sáng tạo, quyền sở hữu trí tuệ và khả năng khai thác thương mại.
Dự thảo Luật đã có một số nội dung mới, rất có ý nghĩa như các công cụ hỗ trợ xác lập, bảo vệ, giao dịch và thương mại hóa quyền sở hữu trí tuệ; hỗ trợ các tác giả, doanh nghiệp sáng tạo khai thác hiệu quả thành quả sáng tạo của mình, nhất là trên môi trường số.
Tuy nhiên, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo cần tiếp tục nghiên cứu và rà soát kỹ, để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với các pháp luật có liên quan khác, đặc biệt là pháp luật về sở hữu trí tuệ. Bên cạnh đó, cơ quan chủ trì soạn thảo cũng cần làm rõ các chính sách, biện pháp để thúc đẩy giao dịch quyền sở hữu trí tuệ các sản phẩm văn hóa.
