Cần ưu tiên điện và nước
Xã Xuân Chinh được thành lập trên cơ sở sáp nhập hai xã Xuân Lẹ và Xuân Chinh, có 7.451 người, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 94,8%. Theo kết quả rà soát năm 2025, địa phương còn 541 hộ nghèo, chiếm 33,64% và 579 hộ cận nghèo, tương đương 36,01%.
Những năm qua, nguồn lực từ các chương trình mục tiêu quốc gia đã góp phần đầu tư hạ tầng, hỗ trợ sinh kế, cải thiện nhà ở và nâng cao đời sống người dân.
Theo UBND xã Xuân Chinh, tổng vốn được giao năm 2025 từ Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi là hơn 11,15 tỷ đồng. Tỷ lệ giải ngân đạt 83,14%, tương ứng số vốn chuyển nguồn sang năm 2026 là hơn 5,63 tỷ đồng.
Đến tháng 10/2026, tỷ lệ giải ngân vẫn ở mức 83,14%. Các dự án cơ bản đã hoàn thành 100% khối lượng, đang hoàn thiện hồ sơ phê duyệt quyết toán. Địa phương đặt mục tiêu giải ngân toàn bộ số vốn còn lại trong tháng 12/2026.
Nguồn vốn từ các chương trình mục tiêu quốc gia đã góp phần thay đổi hạ tầng giao thông ở xã Xuân Chinh.
Trao đổi với Người Đưa Tin, ông Đỗ Đình Minh, Chủ tịch UBND xã Xuân Chinh, cho biết, một trong những vấn đề được địa phương quan tâm hiện nay là bảo đảm nguồn nước sinh hoạt cho người dân. Do địa hình miền núi chia cắt, dân cư phân bố không tập trung, việc đầu tư các công trình cấp nước tập trung gặp nhiều khó khăn. Một bộ phận hộ dân vẫn sử dụng nước từ khe, mó nước, giếng và các nguồn tự nhiên khác, chưa bảo đảm ổn định về số lượng và chất lượng vệ sinh.
Địa phương kiến nghị cấp có thẩm quyền hỗ trợ đầu tư mới, sửa chữa, nâng cấp các công trình nước sinh hoạt tập trung; đồng thời hỗ trợ bể chứa, đường ống và các hạng mục cấp nước phù hợp với những khu dân cư phân tán. Trong đó, cần ưu tiên các khu vực còn thiếu nước hoặc nguồn nước không ổn định như thôn Giang, khu vực Tú Ạc (cũ), nay thuộc thôn Xuân Chinh.
Không chỉ nước sinh hoạt, hệ thống điện tại một số khu dân cư cũng chưa đáp ứng nhu cầu. Theo ông Minh, một số tuyến đường dây nhánh chưa được kéo đến gần hộ dân, khiến người dân phải tự đầu tư dây dẫn với khoảng cách xa, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, điện yếu, không đủ tải và thường xuyên mất điện.
Tình trạng này ảnh hưởng đến 379 hộ dân, trong đó thôn Xuân Chinh có 99 hộ, Xuân Lẹ 89 hộ, Bọng Nàng 71 hộ, Thông Hành 90 hộ và Liên Sơn 30 hộ.
Từ thực tế trên, xã Xuân Chinh kiến nghị ưu tiên hoàn thiện hệ thống đường dây phân phối, đường dây nhánh đến các khu dân cư; đồng thời đầu tư các công trình nước sinh hoạt, giao thông nông thôn, trường học và thiết chế văn hóa. Cùng với hạ tầng, địa phương đề xuất tăng hỗ trợ sinh kế, phát triển sản xuất, tạo việc làm để các hộ nghèo, cận nghèo có điều kiện nâng cao thu nhập, thoát nghèo bền vững.
Người dân một số thôn trên địa bàn xã Xuân Chinh vẫn còn thiếu nhu cầu thiết yếu về điện và nước.
Nhiều chuyển biến tích cực nhưng cũng còn điểm nghẽn
Không riêng Xuân Chinh, các chương trình mục tiêu quốc gia đã tạo nguồn lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại nhiều địa bàn miền núi Thanh Hóa.
Tại xã Bá Thước, việc triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025 góp phần hoàn thiện kết cấu hạ tầng, phát triển sản xuất, tạo sinh kế và nâng cao thu nhập cho người dân.
Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo đã góp phần tạo sinh kế cho người dân xã Bá Thước (Ảnh: UBND xã Bá Thước)
Theo UBND xã Bá Thước, đến tháng 10/2026, địa phương giải ngân hơn 1 tỷ đồng, đạt 92,4% kế hoạch. Tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều mới giảm còn 4%. Trong xây dựng nông thôn mới, xã đạt 12 tiêu chí nông thôn mới, 7 tiêu chí nông thôn mới nâng cao và một tiêu chí nông thôn mới kiểu mẫu.
Theo Sở Dân tộc và Tôn giáo Thanh Hóa, toàn tỉnh hiện có 78 xã thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Đến cuối năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi còn 3,81%; riêng trong đồng bào dân tộc thiểu số là 5,1%. Đây là kết quả từ quá trình triển khai đồng bộ các chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất, đầu tư hạ tầng, giáo dục, y tế và an sinh xã hội trong những năm qua.
Với Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2025, Thanh Hóa được giao tổng vốn hơn 2.705 tỷ đồng. Trong đó, hơn 462,2 tỷ đồng được kéo dài sang năm 2026.
Đến tháng 10/2026, tỉnh đã giải ngân hơn 2.360 tỷ đồng, đạt 87,2% kế hoạch vốn Trung ương giao. Riêng phần vốn kéo dài sang năm 2026 mới giải ngân được 111,5 tỷ đồng.
Mô hình nuôi cá lồng giảm nghèo (Ảnh: UBND xã Bá Thước)
Đối với giai đoạn 2026-2030, tổng kế hoạch vốn đầu tư công trung hạn từ ngân sách Trung ương phân bổ cho Thanh Hóa là hơn 3.561 tỷ đồng, đã được giao chi tiết. Riêng năm 2026, tổng vốn ngân sách Trung ương bố trí cho chương trình tại tỉnh hơn 510 tỷ đồng, gồm hơn 378,6 tỷ đồng vốn đầu tư và 131,65 tỷ đồng vốn sự nghiệp.
Bên cạnh kết quả đạt được, quá trình triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia tại miền núi Thanh Hóa vẫn còn những khó khăn cần tháo gỡ để nguồn lực đầu tư phát huy hiệu quả cao hơn.
Theo đánh giá của tỉnh, một số chính sách hỗ trợ đất ở, đất sản xuất chưa thuận lợi do nhiều địa bàn thiếu quỹ đất hoặc người dân không còn nhu cầu, không đủ điều kiện thụ hưởng. Công tác đào tạo nghề cũng gặp khó khi số lượng lao động đáp ứng điều kiện tham gia còn hạn chế.
Ở các dự án đầu tư, tiến độ thực hiện và giải ngân chịu tác động bởi công tác giải phóng mặt bằng, điều chỉnh hồ sơ thiết kế, thủ tục đầu tư cũng như diễn biến thời tiết, thiên tai. Một số địa phương còn phải tiếp tục hoàn thiện hồ sơ quyết toán đối với các công trình đã hoàn thành, khiến nguồn vốn chưa thể giải ngân hết theo kế hoạch.
Bên cạnh đó, báo cáo của các Sở Công thương, Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa cũng nêu những khó khăn liên quan đến điện, nước sạch, việc làm và sinh kế. Một số bản chưa được tiếp cận điện lưới quốc gia; tại một số nơi, nguồn điện chưa ổn định. Việc đầu tư, quản lý và vận hành công trình cấp nước sạch ở địa bàn khó tiếp cận cũng còn nhiều vướng mắc.
