Nhiều vi phạm trong phát hành trái phiếu có thể bị phạt hàng trăm triệu đồng
Bộ Tư pháp vừa công bố hồ sơ dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán do Bộ Tài chính xây dựng.
Dự thảo tập trung sửa đổi, bổ sung nhiều quy định về chào bán, phát hành cổ phiếu riêng lẻ, trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ (TPDNRL), đăng ký giao dịch, công bố thông tin và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân tham gia thị trường.
Theo Bộ Tài chính, qua tổng kết thực tiễn thi hành Nghị định 156/2020, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 128/2021 và Nghị định 306/2025, một số quy định về hành vi vi phạm và chế tài xử phạt chưa bao quát đầy đủ nghĩa vụ của các chủ thể theo quy định mới.
Vì vậy, việc sửa đổi nhằm khắc phục bất cập, phân hóa mức phạt phù hợp hơn với tính chất, mức độ vi phạm và nâng cao hiệu quả quản lý thị trường.
Dự thảo tập trung sửa đổi, bổ sung nhiều quy định về chào bán, phát hành cổ phiếu riêng lẻ, trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ.
Đáng chú ý, dự thảo đề xuất bổ sung, điều chỉnh các mức phạt đối với hành vi vi phạm trong chào bán, phát hành cổ phiếu riêng lẻ và trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ.
Đối với công ty đại chúng, công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán, hành vi mua lại trái phiếu trước hạn hoặc hoán đổi trái phiếu khi chưa được cấp có thẩm quyền phê duyệt, chấp thuận hoặc thực hiện không đúng phương án được duyệt có thể bị phạt từ 50-70 triệu đồng.
Mức phạt từ 70-100 triệu đồng được đề xuất áp dụng đối với một số hành vi như chào bán, phát hành hoặc phân phối chứng khoán riêng lẻ không đúng thời gian, quy định; không công bố báo cáo sử dụng vốn đã được kiểm toán; đưa ra nhận định, cam kết với nhà đầu tư về giá chứng khoán trong tương lai, mức lợi nhuận hoặc bảo đảm không thua lỗ; không cung cấp hồ sơ chào bán trái phiếu theo quy định.
Đối với hành vi không sửa đổi, bổ sung hồ sơ khi phát hiện thông tin không chính xác hoặc bỏ sót nội dung bắt buộc; thay đổi mục đích phát hành, phương án sử dụng vốn không đúng quy định; vi phạm quy định về xác định tư cách nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp, dự thảo đề xuất phạt từ 100-150 triệu đồng.
Mức phạt tăng lên 150-300 triệu đồng đối với hành vi lập, xác nhận hồ sơ đăng ký chào bán, phát hành có thông tin không hợp lệ, gây hiểu nhầm hoặc thiếu nội dung quan trọng; chào bán, phát hành không đúng phương án đã đăng ký, được chấp thuận; không quản lý, giám sát việc sử dụng vốn bảo đảm đúng mục đích.
Đặc biệt, hành vi chào bán, phát hành chứng khoán riêng lẻ cho đối tượng nhà đầu tư không đúng quy định, khi chưa đáp ứng đủ điều kiện hoặc chưa thực hiện thủ tục đăng ký theo quy định có thể bị phạt từ 300-400 triệu đồng. Cùng mức phạt này là hành vi sử dụng tiền thu được từ đợt phát hành không đúng mục đích.
Đối với hành vi lập, xác nhận hồ sơ đăng ký chào bán, phát hành có thông tin sai lệch, sai sự thật hoặc che giấu sự thật, dự thảo đề xuất phạt từ 500-600 triệu đồng. Trường hợp làm giả giấy tờ, xác nhận trên giấy tờ giả mạo nhằm chứng minh đủ điều kiện chào bán, phát hành, mức phạt có thể lên tới 1-1,5 tỷ đồng.
Không chỉ dừng ở phạt tiền, dự thảo còn quy định các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc thu hồi chứng khoán đã chào bán, phát hành; hoàn trả tiền mua chứng khoán hoặc tiền đặt cọc cho nhà đầu tư kèm tiền lãi phát sinh. Tùy hành vi, thời hạn hoàn trả được xác định là 15 ngày kể từ khi nhận yêu cầu của nhà đầu tư hoặc 60 ngày kể từ ngày quyết định áp dụng biện pháp khắc phục có hiệu lực.
Đối với doanh nghiệp không phải công ty đại chúng, hành vi chào bán trái phiếu không đúng quy định, lập hồ sơ có thông tin sai lệch hoặc che giấu sự thật cũng có thể bị phạt từ 300-400 triệu đồng. Riêng hành vi làm giả giấy tờ chứng minh đủ điều kiện chào bán trái phiếu bị đề xuất phạt từ 1-1,5 tỷ đồng.
Dự thảo cũng bổ sung chế tài đối với vi phạm trong đăng ký trái phiếu và đăng ký giao dịch trái phiếu riêng lẻ. Theo đó, doanh nghiệp chậm đăng ký trái phiếu tại Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam hoặc chậm đăng ký giao dịch tại Sở Giao dịch chứng khoán có thể bị phạt từ 10-30 triệu đồng nếu chậm dưới một tháng; từ 30-70 triệu đồng nếu chậm từ một tháng đến dưới 12 tháng; và từ 70-100 triệu đồng nếu chậm từ 12 tháng trở lên.
Siết trách nhiệm của tổ chức cung cấp dịch vụ và nhà đầu tư
Một điểm đáng chú ý khác là dự thảo bổ sung chế tài đối với các tổ chức cung cấp dịch vụ liên quan đến chào bán, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ như đại diện người sở hữu trái phiếu, tổ chức đấu thầu, bảo lãnh, đại lý phát hành, tư vấn hồ sơ chào bán, kiểm toán, thẩm định giá và xếp hạng tín nhiệm.
Theo đó, tổ chức đấu thầu, bảo lãnh, đại lý phát hành không ký hợp đồng cung cấp dịch vụ với doanh nghiệp phát hành có thể bị phạt từ 50-70 triệu đồng. Hành vi cung cấp thông tin không đầy đủ, không chính xác hoặc khiến nhà đầu tư nhầm lẫn giữa việc mua trái phiếu doanh nghiệp với gửi tiền tại tổ chức tín dụng có thể bị phạt từ 70-100 triệu đồng.
Mức phạt từ 100-150 triệu đồng được đề xuất đối với hành vi phân phối trái phiếu cho người chưa được xác định tư cách nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp; cung cấp thông tin sai sự thật về trái phiếu hoặc không thực hiện các nghĩa vụ xác nhận theo quy định.
Đặc biệt, hành vi cung cấp dịch vụ đấu thầu, bảo lãnh, đại lý phát hành trái phiếu khi chưa được phép hoặc chào mời, hỗ trợ phân phối trái phiếu cho nhà đầu tư không thuộc đối tượng được mua có thể bị phạt từ 300-400 triệu đồng. Ngoài phạt tiền, tổ chức vi phạm còn có thể bị buộc dừng hoạt động cung cấp dịch vụ.
Đối với nhà đầu tư, dự thảo đề xuất phạt từ 20-30 triệu đồng đối với hành vi không tuân thủ quy định hạn chế chuyển nhượng trái phiếu chuyển đổi riêng lẻ, trái phiếu kèm chứng quyền riêng lẻ. Mức phạt từ 100-150 triệu đồng được áp dụng đối với hành vi bán, cùng góp vốn hoặc thỏa thuận đầu tư trái phiếu với người không thuộc đối tượng được phép tham gia; cho mượn, cho thuê, đứng tên hộ hoặc sử dụng tư cách nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp để tạo điều kiện cho người không đủ điều kiện tham gia thị trường.
Về nghĩa vụ công bố thông tin, báo cáo, thông báo liên quan đến trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, dự thảo đề xuất phạt từ 50-70 triệu đồng đối với hành vi công bố không đầy đủ nội dung hoặc chậm dưới 15 ngày.
Trường hợp chậm từ 15 ngày trở lên có thể bị phạt từ 70-100 triệu đồng. Hành vi công bố thông tin, báo cáo hoặc thông báo sai lệch có thể bị phạt từ 100-200 triệu đồng và buộc cải chính thông tin.
Ngoài ra, dự thảo đề xuất phân hóa chế tài đối với hoạt động giao dịch ký quỹ chứng khoán, trong đó tăng mức phạt và bổ sung hình thức đình chỉ hoạt động cung cấp dịch vụ giao dịch ký quỹ trong trường hợp tái phạm một số hành vi như cho vay đối với chứng khoán không còn trong danh sách được phép giao dịch ký quỹ hoặc cho khách hàng rút tiền vượt quá sức mua hiện có trên tài khoản.
Đối với hành vi vi phạm trong chào bán chứng khoán ra công chúng, dự thảo cũng đề xuất mức phạt từ 400-500 triệu đồng đối với việc lập, xác nhận hồ sơ có thông tin sai lệch, sai sự thật hoặc che giấu sự thật; phạt từ 2,5-3 tỷ đồng đối với hành vi làm giả giấy tờ chứng minh đủ điều kiện chào bán.
Các đề xuất được kỳ vọng góp phần tăng cường kỷ luật, kỷ cương trên thị trường chứng khoán, nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp phát hành, tổ chức cung cấp dịch vụ và nhà đầu tư, đồng thời bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể tham gia thị trường.
