Thay đổi tư duy làm kinh tế từ mô hình nuôi "vàng đen"
Anh Đoàn Anh Phúc, thôn Kim Lĩnh, xã Kim Hoa, tỉnh Hà Tĩnh là một trong những hộ gia đình đi đầu trong mô hình nuôi ốc bươu đen. Tuy nhiên, để có được thành công như hiện nay anh Phúc đã trải qua những giai đoạn thăng trầm ít ai biết.
Trước đây, với đặc trưng đồi núi, vườn đồi xen kẽ ao hồ, khe suối nhỏ khiến nhiều hộ gia đình loay xoay chưa tìm được mô hình kinh tế phù hợp.
Anh Phúc cho hay, sinh ra và lớn lên ở xã Kim Hoa, với đặc trưng đồi núi, vườn đồi xen kẽ ao hồ, khe suối nhỏ. Trong nhiều năm, gia đình anh chủ yếu dựa vào kinh tế vườn đồi truyền thống và chăn nuôi nhỏ lẻ. Do phụ thuộc nhiều vào thời tiết và thị trường nên cuộc sống gặp rất nhiều khó khăn.
"Thực tiễn đó nên tôi suy nghĩ phải thay đổi tư duy sản xuất, chuyển từ khai thác manh mún sang tổ chức lại theo hướng tận dụng tối đa lợi thế sẵn có về quỹ đất và diện tích mặt nước, từ đó bứt phá để làm ăn", anh Phúc nói.
Trăn trở nhiều năm, sau khi tham gia tham quan, học tập mô hình kinh tế do Hội Nông dân xã tổ chức, anh Phúc đã quyết định thử nghiệm nuôi ốc bươu đen.
Mô hình nuôi ốc bươu đen đã tận dụng ao hồ, khe trũng trong vườn đồi trước đây.
Chưa có nhiều kinh nghiệm và kiến thức, ban đầu, anh chỉ dám cải tạo 2 ao để "làm thử". Với vụ đầu tiên, sản lượng ốc bươu đen tại ao của anh đạt khoảng 8 tạ ốc thương phẩm, dù con số chưa lớn nhưng đủ khẳng định tiềm năng để đầu tư lớn hơn.
Bước sang vụ thứ hai, anh Phúc quyết định mở rộng lên 6 ao với tổng diện tích khoảng 2.500 m². Mỗi ao khi thu hoạch đạt xấp xỉ 1 tấn ốc. Trong đợt xuất bán gần đây nhất, gia đình anh xuất ra thị trường gần 1 tấn ốc, giá dao động từ 70.000 đến 90.000 đồng/kg tùy thời điểm.
"Ốc bươu đen nuôi khoảng 5–6 tháng là có thể xuất bán. Lúc đầu tôi mua trứng giống với giá 300 nghìn đồng/kg để về thả. Tôi chủ yếu tự tìm hiểu qua các mô hình nhỏ lẻ và học trên mạng. Nuôi con này bán rất chạy, có thời điểm không đủ hàng để bán", anh Phúc chia sẻ.
Nuôi ốc bươu đen không tốn nhiều công lao động, chủ yếu là theo dõi chất lượng nước và phòng ngừa rủi ro do thời tiết.
Theo anh, nuôi ốc không quá vất vả về công lao động nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ, đặc biệt ở khâu xử lý môi trường. Ốc ăn các loại bèo, mùng, lá sắn, rau củ… nên không quá khó trong quá trình chăn nuôi.
Tuy nhiên phải đặc biệt chú ý về số lượng nuôi, nếu nuôi quá dày sẽ dễ phát sinh bệnh như sun vòi, đặc ruột,.... Sau mỗi vụ, đáy ao cũng phải được phơi và xử lý lại để cắt mầm bệnh. "Khó nhất vẫn là kiểm soát môi trường nước, nhất là mùa mưa. Phải rải vôi thủy sản định kỳ để tránh sốc nhiệt, giảm hao hụt", anh nói.
Từ hộ cá thể đến hướng liên kết bền vững
Ông Phan Xuân Đức, Trưởng phòng Kinh tế xã Kim Hoa cho biết, thực tế cho thấy, quỹ đất của xã còn khá dồi dào, nhiều khu vực đất hoang hóa, trước đây không canh tác, nay phù hợp để phát triển mô hình nuôi ốc.
Hiệu quả mang lại giúp anh Phúc mạnh dạn mở rộng quy mô lên 6 hồ nuôi, từng bước hướng tới sản xuất hàng hóa.
Trên cơ sở đó, xã Kim Hoa đã xây dựng đề án phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững. Với lợi thế về địa hình, khí hậu và nguồn nước tự nhiên từ các khe suối, địa phương xác định nuôi ốc bươu là mô hình tiềm năng, hứa hẹn mang lại hiệu quả kinh tế ổn định trong những năm tới.
"Từ những định hướng ban đầu và hiệu quả thực tế do các hộ dân nuôi tự phát mang lại trước đó, địa phương đã tổ chức cho các hội viên đi tham quan, học tập mô hình nuôi ốc bươu đen thương phẩm. Hoạt động này nhằm giúp người dân tìm hiểu thực tế, làm cơ sở để từng bước đưa mô hình về triển khai tại xã", đại diện xã Kim Hoa cho hay.
Cũng từ chuyến đi ấy, nhiều hộ dân đã mạnh dạn cải tạo ao hồ, vệ sinh lại mặt bằng và tiến hành thả trứng, đánh dấu bước khởi đầu cho mô hình nuôi ốc bươu đen theo hướng bài bản và có định hướng lâu dài.
Mô hình bước đầu cho thấy hiệu quả rõ rệt, không chỉ mang lại thu nhập ổn định cho người dân mà còn góp phần thay đổi tư duy làm kinh tế nông nghiệp ở xã miền núi.
Đơn cử như vợ chồng anh Trần Đình Nguyên và chị Trần Thị Lan là một trong số những hộ gia đình mạnh dạn đầu tư từ rất sớm. Hiện nay, vợ chồng chị Lan đã có 10 hồ nuôi ốc với diện tích gần chục sào. Bắt đầu từ 3 ao ở vụ đầu tiên, qua ba mùa liên tiếp, quy mô đã được mở rộng lên 7 rồi đến 10 ao như hiện tại.
Mỗi vụ, gia đình thu về khoảng 3–4 tấn ốc thương phẩm. Giá bán sỉ dao động từ 80.000 đến 100.000 đồng/kg, bán lẻ còn cao hơn. Nếu thuận lợi, một năm có thể làm 2 vụ, đặc biệt mùa nắng là thời điểm nuôi hiệu quả nhất.
Từ hiệu quả ở quy mô hộ, người dân đã chủ động liên kết, thành lập tổ hợp tác nuôi ốc bươu đen thương phẩm với 13 hộ tham gia. Việc sản xuất theo hình thức tổ hợp tác giúp các hộ thống nhất quy trình kỹ thuật, chia sẻ kinh nghiệm, đồng thời tạo ra sản lượng đủ lớn để kết nối với thương lái.
"Từ chỗ sản xuất nhỏ lẻ, phụ thuộc vào may rủi, người nông dân đã biết tính toán thị trường, học hỏi kỹ thuật, kiểm soát môi trường nuôi và mở rộng quy mô có kế hoạch. Những ao hồ từng bị bỏ quên nay trở thành tài sản sinh lời, góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống", ông Phan Xuân Đức cho biết.
