Trong bối cảnh an ninh phức tạp, một tàu chở hàng treo cờ Nga – từng có liên hệ với việc vận chuyển vũ khí và các tàu chở hàng quân sự bị trừng phạt – gần đây đã thực hiện một chuỗi hành động đáng chú ý.
Đó là tàu Yuriy Arshenevskiy, một tàu Ro-Ro thường được sử dụng để vận chuyển xe cộ và các loại hàng hóa có bánh xe khác.
Theo Maritime Executive, con tàu được ghi nhận đã tách khỏi đoàn tàu được hải quân hộ tống đến cảng Tobruk ở Libya. Trước đó, nó đã cùng di chuyển với tàu chở hàng Anastasiia, cũng bị Mỹ trừng phạt, dưới sự hộ tống của tàu đổ bộ cỡ lớn lớp Ropucha là Aleksandr Shabalin (L110).
Đoàn tàu xuất phát từ Baltiysk – căn cứ hải quân chính của Hạm đội Baltic thuộc Hải quân Nga tại vùng lãnh thổ hải ngoại Kaliningrad của nước này.
Tại Baltiysk, các xe tải quân sự Ural và xe bọc thép đã được nhìn thấy trên bến cảng khi đang được chất lên 2 tàu chở hàng. Đoàn tàu sau đó đi qua eo biển Gibraltar vào đầu tháng 9 và đến cảng Tobruk, một cảng biển quan trọng ở miền Đông Libya, vào giữa tháng.
Hành trình tách khỏi đoàn, đổi hướng bất ngờ và sự hiện diện của thiết bị quân sự tại Tobruk, tất cả tạo nên một chuỗi sự kiện đáng chú ý xung quanh tàu chở hàng Yuriy Arshenevskiy. Ảnh: Marine Traffic
Theo thông tin từ dự án OSINT (tình báo nguồn mở) Russia Maritime Watch, đoàn tàu gồm Anastasiia và Yuriy Arshenevskiy, được hộ tống bởi tàu Aleksandr Shabalin, đã vận chuyển một lô thiết bị quân sự và hậu cần đến cảng Tobruk.
Hình ảnh từ cảng cho thấy các xe bọc thép chở quân, xe bọc thép chống mìn và phục kích (MRAP), xe tải và các thiết bị hậu cần khác. Sau khi dỡ hàng, một đoàn xe đã di chuyển về phía Tây, trong đó có ít nhất 3 xe tải bọc thép Ural-63706-0010 Tornado-U.
Theo Militarnyi, trong suốt hành trình băng qua Địa Trung Hải, các tàu này không phát tín hiệu Hệ thống Nhận dạng Tự động (AIS) công khai. Cả phía Nga và Libya đều không chính thức công bố nội dung hàng hóa hay bên tiếp nhận cuối cùng.
Tại Tobruk, Maritime Executive cho biết, các bài đăng trên mạng xã hội cho thấy những chiếc xe quân sự được phủ bạt, bao gồm cả loại trông giống xe bọc thép chở quân 8 bánh lốp và hệ thống pháo phản lực phóng loạt, đang được chuyển ra khỏi cảng trên các xe rơ-moóc sàn thấp.
Không rõ thời điểm tàu Anastasiia và tàu đổ bộ Aleksandr Shabalin rời Tobruk. Dựa trên hình ảnh độ phân giải thấp, Maritime Executive nhận định con tàu vẫn còn ở bến vào ngày 21/9, nhưng đến ngày 25/9 đã di chuyển về phía Tây, ở khu vực giữa đảo Sicily và Malta.
Trong khi đó, tàu Yuriy Arshenevskiy đã rời đi trước đó và được phát hiện đang đi qua eo biển Dardanelles ở phía Tây Bắc Thổ Nhĩ Kỳ với hệ thống AIS bật vào tối 24/9. Sáng sớm ngày hôm sau 25/9, tàu tiến gần eo biển Bosporus nhưng sau đó đổi hướng và tiến về khu vực neo đậu hoặc cảng Tuzla.
Eo biển Bosporus và eo biển Dardanelles (cùng với Biển Marmara ở giữa) là một phần của tuyến đường thủy duy nhất kết nối Biển Đen với Biển Địa Trung Hải. Tuzla nằm ở rìa Đông Bắc của Biển Marmara và thuộc thành phố Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ.
Theo Maritime Executive, trước đó từng có thông tin không đúng rằng tàu Yuriy Arshenevskiy bị trừng phạt, nhưng thực tế không phải vậy. Ngay cả khi con tàu bị trừng phạt, điều này cũng không ngăn cản nó đi qua eo Bosporus.
Thiết bị quân sự được dỡ tại Tobruk – khu vực do lực lượng Quân đội Quốc gia Libya (LNA) của Thống chế Haftar kiểm soát, trong khi Thổ Nhĩ Kỳ ủng hộ chính phủ được Liên Hợp Quốc công nhận tại Tripoli.
Nếu tàu Yuriy Arshenevskiy tiếp tục hành trình về phía Bắc và đi qua eo Bosporus, con tàu sẽ dễ bị nhắm mục tiêu tương tự như các cuộc tấn công mà Ukraine từng thực hiện trước đây đối với các tàu mang cờ Nga trên Biển Đen, đặc biệt khi con tàu có liên hệ với việc vận chuyển vũ khí và thiết bị quân sự.
Khi còn ở Địa Trung Hải, con tàu dường như không bị lực lượng máy bay không người lái (UAV/drone) của Ukraine phát hiện. Đơn vị này được cho là đóng tại Misrata – nằm giữa Tripoli và Tobruk – và được cho là đã thực hiện nhiều cuộc tấn công nhắm vào các tàu chịu lệnh trừng phạt cũng như các tàu thuộc "hạm đội bóng tối" của Nga.
Tuy nhiên, dù tàu Yuriy Arshenevskiy tiếp tục hành trình về phía Bắc hay quay đầu trở lại Địa Trung Hải, thì dù đi theo hướng nào, nó vẫn sẽ đối mặt với nguy cơ bị Ukraine tấn công.
Việc đoàn tàu mới đến và thiết bị được di chuyển vào nội địa khẳng định vai trò ngày càng tăng của Tobruk trong hệ thống hậu cần quân sự của Nga.
Trước đó, vào tháng 1 năm nay, tàu Mys Zhelaniya bị trừng phạt cũng đã vận chuyển hàng quân sự đến Tobruk dưới sự hộ tống của tàu khu trục lớp Udaloy mang tên Severomorsk, một tàu chiến chống ngầm cỡ lớn của Hải quân Nga.
Sự hiện diện của Nga tại Libya bắt đầu từ năm 2018 với các chiến binh Wagner hỗ trợ lực lượng của Tướng Haftar, sau này được thay thế bởi Quân đoàn châu Phi (Africa Corps) thuộc Bộ Quốc phòng Nga.
Một bài viết ngày 11/8 trên tờ Africa Defense Forum cho biết Moscow hiện đang phát triển cơ sở hạ tầng tại 6 căn cứ không quân ở Libya gồm: Al-Jufra, Al-Khadim, Al-Qardabiyah, Brak al-Shati, Maaten al-Sarra và Tamanhint.
Moscow đang tài trợ cho công tác xây dựng và cung cấp nhân lực để phát triển các cơ sở này. Các căn cứ này là nơi đồn trú của quân nhân và lính đánh thuê Nga, đồng thời là nơi triển khai các hệ thống phòng không, tiêm kích MiG-29 và máy bay không người lái.
Một số cơ sở trong số đó được sử dụng để vận chuyển vũ khí và nhân lực tới các khu vực khác của châu Phi. Đặc biệt, căn cứ không quân Maaten al-Sarra – nằm gần biên giới với Chad và Sudan – có thể hỗ trợ các hoạt động của Nga tại Sudan và các quốc gia thuộc khu vực Sahel.
Minh Đức (Theo Maritime Executive, Militarnyi)
