Iran đang lập danh sách các điều kiện để mở lại eo biển Hormuz sau khi các bên trung gian là Pakistan và Qatar đề nghị Tehran đưa ra những điều kiện này, ông Mohsen Rezaei, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, cho biết. Ông nói thêm rằng chấm dứt cuộc xung đột trong khu vực là một trong những điều kiện đó.
Tướng Mohsen Rezaei trả lời phỏng vấn đài Al Manar của Lebanon, trong video được phát sóng ngày 27/8. Ảnh: Al Manar TV
Ông Rezaei cho biết thêm, Iran đã đạt thỏa thuận với Oman về một hành lang hàng hải qua eo biển Hormuz, trong đó một số đoạn tuyến nằm trong vùng biển Oman và một số đoạn nằm trong vùng biển Iran.
Ông nói, các tàu sẽ sử dụng một luồng hàng hải trung tâm được chỉ định nếu Mỹ đáp ứng các điều kiện của Iran. Ông Rezaei đưa ra phát biểu này thông qua phiên dịch trong cuộc phỏng vấn với kênh truyền hình Al Manar.
Hôm thứ Tư, một nguồn tin cấp cao cho biết, Iran và Oman vẫn đang hoàn thiện các chi tiết của thỏa thuận về tuyến đường thủy này, sau khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran tuyên bố hai nước đã nhất trí về cách thức chia sẻ quyền kiểm soát eo biển và nguồn thu từ tuyến hàng hải này.
Một người phát ngôn của Vệ binh Cách mạng Iran cho biết, Tehran sẽ không cho phép mở lại eo biển nếu Washington không dỡ bỏ điều mà Tehran gọi là lệnh phong tỏa các cảng của Iran, đồng thời bồi thường và dỡ bỏ các lệnh trừng phạt.
Trước khi cuộc xung đột bắt đầu vào tháng 2, khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) được vận chuyển qua eo biển này.
Hoạt động vận tải biển qua tuyến đường thủy này đã phần lớn đình trệ kể từ đó.
Islamabad đóng vai trò trung gian quan trọng khi tổ chức các cuộc đàm phán gián tiếp, làm trung gian cho các lệnh ngừng bắn và chuyển tải các thông điệp ngoại giao giữa Washington và Tehran.
Các nhà lãnh đạo Qatar cũng tiến hành hoạt động ngoại giao con thoi tích cực tới Tehran để thúc đẩy đối thoại và xây dựng các khuôn khổ liên quan đến quyền tiếp cận hàng hải cũng như eo biển Hormuz.
Đe dọa kinh tế
Ông Rezaei cho biết, Tehran sẽ nhằm vào các lợi ích kinh tế của Mỹ nếu lệnh phong tỏa không được dỡ bỏ.
Theo hãng thông tấn nhà nước IRIB, ông Rezaei nói: "Nếu lệnh phong tỏa tiếp diễn, chúng tôi sẽ nhằm vào các lợi ích kinh tế của Mỹ một cách toàn diện, với cường độ và sức mạnh".
Ông Rezaei cho biết thêm, Iran đã "phá vỡ lệnh phong tỏa hàng hải" trong thời gian ngừng bắn và xuất khẩu từ 70 đến 80 triệu thùng dầu.
Ông nói thêm rằng doanh số bán dầu của Iran đã trở lại mức trước khi các lệnh trừng phạt được áp đặt.
"Ngoài việc giải phóng lượng dầu tồn, chúng tôi đã thiết lập các tuyến xuất khẩu mới và đang từng bước mở rộng các tuyến này", ông Rezaei nói.
Vào giữa tháng 6, Iran và Mỹ, với sự trung gian của Pakistan và Qatar, đã ký biên bản ghi nhớ gồm 14 điểm tại Islamabad.
Biên bản bao gồm các điều khoản về chấm dứt giao tranh, mở lại eo biển Hormuz, dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ và bắt đầu tiến trình đàm phán kéo dài 60 ngày.
Tehran cáo buộc Mỹ không thực hiện các điều khoản quan trọng trong biên bản, đồng thời khẳng định eo biển Hormuz sẽ không được mở lại hoàn toàn cho đến khi Washington thực hiện đầy đủ các cam kết của mình.
Thế Hải (Theo Middleeasteye, Trtworld)
