Ông Aleksandar Vucic, nhà lãnh đạo nắm quyền lâu năm tại Serbia, ngày 25/10 đã thừa nhận thất bại trong một cuộc bầu cử, nơi ông cùng đảng cánh hữu của mình trong thế đối đầu với một phong trào đối lập đa dạng do sinh viên dẫn đầu – những người đã dành 2 năm để phản đối chính quyền của ông.
Đây là một bước ngoặt chính trị chấn động tại quốc gia vùng Balkan này, nơi ông Vucic đã nắm giữ quyền lực trên cương vị Thủ tướng hoặc Tổng thống suốt 14 năm qua.
Tỉ lệ cử tri đi bầu cao cùng những căng thẳng leo thang đã bao trùm cuộc bầu cử quốc hội ở quốc gia Tây Balkan lần này. Đây là cuộc đối đầu trực diện giữa ông Vucic cùng Đảng Tiến bộ Serbia (SNS) cánh hữu của ông với nhóm "Danh sách Sinh viên" (Students’ List).
Trong ngày 25/10, gần 70% trong tổng số 6,4 triệu cử tri đã tham gia bầu chọn các nghị sĩ cho Quốc hội Serbia gồm 250 ghế.
Cuộc bầu cử sớm này diễn ra sau gần 2 năm các cuộc biểu tình do sinh viên dẫn đầu sau thảm kịch sập mái che nhà ga đường sắt ở Novi Sad vào tháng 11/2024, khiến 16 người thiệt mạng.
Chiến thắng của "Danh sách Sinh viên" là một bước ngoặt chính trị chấn động tại Serbia, nơi ông Aleksandar Vucic đã nắm giữ quyền lực suốt 14 năm qua. Ảnh: Xinhua
Khi thừa nhận thất bại, ông Vucic cho biết theo dự tính của đảng ông, nhóm "Danh sách Sinh viên" sẽ giành được từ 135-140 ghế, trong khi Đảng SNS của ông chỉ đạt khoảng 105 ghế.
"Rõ ràng là chúng ta đã thua trong cuộc bầu cử này; Danh sách Sinh viên đã giành chiến thắng với khoảng 135-140 ghế, trong khi chúng ta có 105 ghế. Không còn đảng phái nào khác giành được ghế trong quốc hội", ông Vucic phát biểu trước những người ủng hộ tại sự kiện đêm bầu cử của đảng mình, dựa trên các dự báo từ kết quả sơ bộ.
Ngay sau tuyên bố của ông Vucic, đường phố Belgrade đã bùng nổ trong không khí ăn mừng. Hàng chục nghìn người đổ xuống các đại lộ chính; tiếng còi xe vang lên không ngớt, người dân nhảy múa, còn các sinh viên thì hô vang "chiến thắng".
"Serbia thân mến, tối nay tiếng nói của người dân đang được lắng nghe", ông Radomir Sajcic, một giáo sư tại Đại học Belgrade, phát biểu thay mặt cho các sinh viên tại trụ sở của họ. "Tối nay chúng ta ăn mừng chiến thắng, ngày mai chúng ta cùng xây dựng tương lai".
Các nhà lãnh đạo và quan chức châu Âu đã gửi lời chúc mừng tới "Danh sách Sinh viên" về chiến thắng này, trong đó có Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Ủy viên châu Âu phụ trách mở rộng khối, bà Marta Kos.
"Chúng tôi sẵn sàng… hợp tác để thúc đẩy tương lai của Serbia trong Liên minh châu Âu", bà Von der Leyen viết trên nền tảng X.
Thủ tướng Hungary Peter Magyar đã cam kết với các sinh viên rằng đất nước ông sẽ ủng hộ họ.
Hiện vẫn còn nhiều điều chưa rõ ràng về kết quả mà các ứng viên được sinh viên ủng hộ sẽ đạt được.
Danh sách 250 ứng viên – phần lớn là những gương mặt chưa được biết đến nhiều – bao gồm các giáo sư đại học, diễn viên và nông dân. Đứng đầu danh sách là bác sĩ tim mạch Ilija Srdanovic.
Tuy nhiên, vẫn chưa rõ ai sẽ đảm nhận vị trí Thủ tướng và thực thi chương trình nghị sự trong nước của nhóm sinh viên – vốn tập trung vào việc loại bỏ tham nhũng và cải thiện hệ thống giáo dục.
"Điều không chắc chắn lớn nhất chính là… ai sẽ đứng đầu chính phủ, ai sẽ là những bộ trưởng chủ chốt, và họ sẽ hành động ra sao dựa trên những cam kết đã đưa ra – đó là chống tham nhũng, khôi phục thượng tôn pháp luật, cũng như tái thiết vị thế của Serbia trong chính sách đối ngoại", ông Radivoje Grujic, một chuyên gia tư vấn bầu cử làm việc tại Warsaw, cho biết.
Cuộc bỏ phiếu hôm 25/10 đánh dấu kỳ bầu cử quốc hội lần thứ 15 tại Serbia kể từ năm 1990, đồng thời cũng là cuộc bầu cử sớm lần thứ 10 của quốc gia này. Ủy ban Bầu cử Serbia dự kiến sẽ công bố thêm kết quả khi quá trình kiểm phiếu vẫn đang tiếp diễn.
Minh Đức (Theo ITV, France24)
