Dịp nghỉ lễ, hàng nghìn du khách đổ về biển Sầm Sơn (Thanh Hóa) tắm biển, nghỉ dưỡng. Không chỉ nổi tiếng với bãi tắm dài, đẹp, Sầm Sơn còn hấp dẫn bởi dãy núi Trường Lệ – điểm đến dành cho du khách ưa trải nghiệm thiên nhiên và du lịch tâm linh.
Anh Hoàng Anh Tuấn (du khách Hà Nội) cho biết, nhiều năm nay gia đình anh giữ thói quen về Sầm Sơn mỗi dịp nghỉ lễ. "Đường đi thuận tiện hơn nhờ cao tốc, biển đẹp, dịch vụ cải thiện rõ rệt", anh nói. Ngoài tắm biển, anh Tuấn thường dành thời gian leo núi, dâng hương tại các đền trên dãy Trường Lệ. "Nếu chỉ tắm biển mà bỏ qua những điểm này thì rất thiếu sót. Không gian trên núi yên tĩnh, giúp mình cảm nhận rõ hơn chiều sâu văn hóa và thấy thư thái", anh chia sẻ.
Núi Trường Lệ nằm phía Đông Nam Sầm Sơn, gồm các dải núi nối tiếp nhau vươn ra biển, như bức tường đá chắn sóng, che chở vùng đất ven biển. Đây là nơi hội tụ quần thể di tích hàng trăm năm tuổi, mang đến trải nghiệm vừa khám phá thiên nhiên, vừa lắng lại với chiều sâu văn hóa xứ Thanh.
Theo UBND tỉnh Thanh Hóa, năm 2020, khu di tích danh thắng Sầm Sơn được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt, là sự kết hợp hài hòa giữa cảnh quan thiên nhiên và hệ thống công trình kiến trúc lịch sử – văn hóa, gồm núi Trường Lệ, đền Độc Cước, hòn Trống Mái, đền Tô Hiến Thành, đền Cô Tiên.
Hàng nghìn du khách trẩy hội du lịch biển Sầm Sơn đêm 25/3. Ông Đầu Thanh Tùng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, cho biết từ đầu thế kỷ XX, Sầm Sơn đã là điểm nghỉ dưỡng nổi tiếng. Sau hơn một thế kỷ phát triển, nơi đây trở thành không gian giao hòa giữa biển, trời và di sản, lưu giữ ký ức của nhiều thế hệ du khách.
Theo tài liệu địa chất, dãy núi này được hình thành từ đá hoa cương, có tuổi hàng trăm triệu năm, với 16 ngọn lớn nhỏ mang tên gọi độc đáo như Cổ Giải, Đầu Voi, Phù Thai, hòn Kèo… Trong đó, hòn Kèo cao khoảng 84,7 m so với mực nước biển.
Một trong những địa danh nổi tiếng trên núi Trường Lệ là hòn Trống Mái – cụm 3 tảng đá tự nhiên khổng lồ mang hình đôi chim gắn bó, biểu tượng cho tình nghĩa vợ chồng thủy chung. Câu chuyện dân gian đã góp phần tạo nên sức hút đặc biệt cho danh thắng này.
Nổi bật trong quần thể di tích trên núi Trường Lệ là đền Độc Cước, được xây dựng từ thời Trần, thờ vị thần khổng lồ theo truyền thuyết đã xẻ đôi thân mình để bảo vệ dân làng khỏi thủy quái.
Ngôi đền hiện còn lưu giữ nhiều hiện vật quý, trong đó có các sắc phong cổ, tiêu biểu là sắc phong năm 1783 thời vua Lê Hiển Tông. Ngày 16 tháng Giêng hàng năm, người dân tổ chức Lễ hội đền Độc Cước để tưởng nhớ, tôn vinh vị thần tự xẻ đôi thân mình để dẹp thủy quái và bảo vệ ngư dân, cầu bình an, mưa thuận gió hòa, tôm cá đầy ghe.
Ở cuối dãy núi Trường Lệ là đền Cô Tiên, gắn với truyền thuyết về đôi vợ chồng làm nghề chữa bệnh cứu người. Không gian nơi đây thanh tĩnh, nhìn xuống biển rộng, tạo cảm giác nhẹ nhàng cho du khách. Năm 1960, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng dừng chân tại đây; di tích được xếp hạng cấp quốc gia từ năm 1962.
Đền Cô Tiên được cho là xây dựng từ thời Lý (khoảng thế kỷ XI - XIII), tức là đã tồn tại hơn 800 - 900 năm. Sau bao biến thiên của lịch sử, ngôi đền vẫn tồn tại mang vẻ trầm mặc, linh thiêng trên đỉnh hòn Đầu Voi, núi Trường Lệ.
Giữa màu xanh của núi rừng là đền thờ Tô Hiến Thành – vị quan nổi tiếng thời Lý, được hậu thế tôn vinh vì tài năng và lòng trung nghĩa. Ngôi đền ở Sầm Sơn có lịch sử hơn 800 năm, nhiều lần trùng tu nhưng vẫn giữ nét cổ kính, trang nghiêm.
Tô Hiến Thành (1102–1179) là một đại thần phụ chính, nhà quân sự và chính trị kiệt xuất thời nhà Lý. Ông nổi tiếng là người "văn võ song toàn", phụng sự qua ba triều vua là Lý Thần Tông, Lý Anh Tông và Lý Cao Tông. Công trạng của ông được ghi nhận trên nhiều phương diện quan trọng của đất nước. Tưởng nhớ công lao của ông, nhân dân Thanh Hóa đã lập đền thờ suốt hàng trăm năm qua.
