Mỹ đang gặp phải những trở ngại nghiêm trọng trong việc đạt mục tiêu sản xuất 100.000 quả đạn pháo 155mm mỗi tháng.
Theo báo cáo do Văn phòng Tổng Thanh tra Bộ Quốc phòng/Chiến tranh Mỹ công bố đầu tuần này, đến tháng 3/2026, sản lượng chỉ đạt 36.000 quả/tháng, dù mục tiêu đề ra từ tháng 10/2025 là đạt 100.000 quả/tháng.
Lý do chính xuất phát từ nhà máy tại Mesquite, Texas – một cơ sở được đầu tư mạnh mẽ nhưng chưa sản xuất được bất kỳ bộ phận kim loại nào đạt tiêu chuẩn cho đạn M795.
Nhà máy này do General Dynamics Ordnance and Tactical Systems (GDOTS) – công ty con của tập đoàn quốc phòng General Dynamics – vận hành, được Lục quân Mỹ chi 469 triệu USD để xây dựng và khai trương năm 2024.
Ban đầu, nhà máy được kỳ vọng sẽ đóng góp 30.000 quả đạn/tháng nhờ áp dụng công nghệ tự động hóa hiện đại. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhà máy hoàn toàn không đáp ứng được yêu cầu.
Vấn đề cốt lõi nằm ở khâu sản xuất linh kiện kim loại cho đạn pháo – yếu tố hạn chế chính để đạt mục tiêu tổng thể.
Nhu cầu đạn pháo 155mm đã tăng vọt do hỗ trợ Ukraine. Ảnh: The Telegraph
Để tiết kiệm thời gian, nhà thầu đã cố gắng tận dụng dây chuyền thiết bị cũ dành cho đạn M107 (mẫu từ năm 1958) để sản xuất biến thể M795 mới hơn với thông số kỹ thuật khác biệt.
Quyết định này nhận được "đèn xanh" từ phía Lục quân Mỹ bất chấp các rủi ro, dẫn đến tình trạng không thể sản xuất được linh kiện đạt chuẩn.
Báo cáo thanh tra chỉ ra rằng một số quan chức Lục quân Mỹ từng lo ngại về việc không mở thầu cạnh tranh cho hợp đồng Mesquite, đồng thời chỉ trích cách xử lý của nhà thầu.
Trước đó, nhu cầu đạn pháo 155mm đã tăng vọt do hỗ trợ Ukraine. Trong 4 năm qua, kho dự trữ của Mỹ đã giảm 3,6 triệu quả, trong đó hơn 3 triệu quả được chuyển cho Ukraine, khoảng 112.000 quả dùng cho huấn luyện và kiểm tra, còn 218.000 quả bán cho các nước khác.
Năm 2024, Mỹ đã nâng sản lượng từ 14.000 lên 50.000 quả/tháng, nhưng vẫn chưa đủ bù đắp.
Hiện chỉ có nhà máy của GDOTS tại Wilkes-Barre, Pennsylvania hoạt động đúng kế hoạch với 21.000 quả/tháng. Các nhà máy khác ở Scranton (Pennsylvania) và Ingersoll (Canada) phải bù đắp, nhưng vẫn chưa đủ.
Báo cáo nhấn mạnh rằng khoản chi lớn cho nhà máy Mesquite đáng lẽ đã có thể được sử dụng tốt hơn cho các ưu tiên khác của Lục quân Mỹ.
Báo cáo thanh tra khuyến nghị Lục quân Mỹ xem xét lại hợp đồng Mesquite, đánh giá việc sử dụng kinh phí và khả năng thu hồi một phần tiền.
Đồng thời, Mỹ đang hiện đại hóa các nhà máy sẵn có và xây dựng thêm cơ sở tại Kansas và Arkansas để đạt mục tiêu 140.000 quả/tháng vào cuối năm 2027.
Những khó khăn tại Mesquite không chỉ phản ánh rủi ro khi áp dụng công nghệ mới chưa được kiểm chứng mà còn lộ rõ hạn chế của ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ trong việc mở rộng sản xuất nhanh chóng.
Dù nhu cầu đạn pháo có giảm phần nào do xung đột Ukraine chuyển hướng sang sử dụng drone, bài học về năng lực sản xuất vẫn là vấn đề cấp thiết.
Minh Đức (Theo Military Times, Militarnyi)
