Trường đại học Quảng Bình có sẵn cơ sở vật chất và đội ngũ giảng viên trình độ cao dôi dư - Ảnh: Quốc Nam.
Giám đốc sở Giáo dục và đào tạo Quảng Trị cho biết, ngành giáo dục đánh giá rất cao tính khả thi của phương án này. Và theo bà, đây được kỳ vọng là giải pháp tối ưu để tận dụng nguồn lực sẵn có, mở rộng cơ hội học tập cho học sinh. Phương án này được xem là hợp lý và tối ưu hơn nhiều so với việc đầu tư xây mới hoàn toàn một ngôi trường THPT, giúp địa phương tiết kiệm đáng kể cả về ngân sách lẫn thời gian.
Cũng giám đốc sở Giáo dục Đào tạo Quảng Trị trả lời một tờ báo: "Đại học Quảng Bình đang sở hữu hai lợi thế cốt lõi: Cơ sở vật chất, hệ thống phòng ốc sẵn có và đội ngũ nhân sự dồi dào. Trường có khả năng huy động khoảng 100 giảng viên đang "dôi dư" để tham gia giảng dạy bậc phổ thông. Việc tận dụng nguồn lực này vừa giúp giảm tải cho các trường công lập hiện tại, vừa tránh lãng phí biên chế và hạ tầng của đại học"...
Nó đang có một thực tế như thế này trên đất nước ta chứ chả phải mình Quảng Trị, một là số học sinh thi vào đầu cấp trung học phổ thông rất lớn, tỉ lệ chọi rất cao, nhất là Hà Nội, Thành phố HCM và các đô thị thủ phủ của tỉnh, đầu năm học các gia đình có con chuyển cấp đều... xất bất xang bang lo trường cho con, không chỉ trung học phổ thông đâu, mà tất cả cả các cấp, cả lớp... 1. Lý do rất đơn giản: thiếu trường. Rất nhiều bi hài kịch đã xảy ra trong những ngày vừa nghỉ hè, cả học trò và phụ huynh tướt mồ hôi chọn trường hợp lý, thi, và... chạy.
Và thực tế thứ 2, rất nhiều tỉnh thành trên đất nước ta có trường đại học, cao đẳng. Và giờ đa phần đang ở tình trạng... đìu hiu, không tuyển sinh được. Một số Cao đẳng thì được giao cho đại học nào đó, như trường Cao đẳng sư phạm Gia Lai cũ thì giao cho đại học sư phạm Tp.HCM làm chi nhánh, phân hiệu chi chi đó, Trung cấp Lâm nghiệp cũng giao cho đại học Nông Lâm vân vân. Còn lại bản thân các trường đại học ở tỉnh cũng... rưa rứa. Không nói rõ ra, nhưng giám đốc sở Giáo dục Đào tạo Quảng Trị cho biết, việc cho Đại học Quảng Bình mở hệ trung học phổ thông, ngoài việc tận dụng cơ sở vật chất rất tốt hiện có, thì có thêm thuận lợi là "có khả năng huy động khoảng 100 giảng viên đang "dôi dư" để tham gia giảng dạy bậc phổ thông". Chữ dôi dư nói lên nhiều điều. Một trường đại học tỉnh mà "dôi dư" tới 100 giảng viên thì quả là rất... dôi dư.
Theo thông tin thì từ năm 2024, trường đại học Quảng Bình xảy ra việc nợ lương nhiều tháng trời của hơn 100 giảng viên vì gặp khó khăn trong công tác tuyển sinh. Cái trường Cao đẳng sư phạm Gia Lai mà tôi nhắc ở trên cũng nhiều năm không tuyển sinh được trước khi trở thành phân hiệu của Đại học Sư phạm HCM, và theo thông tin thì hình như hiện nay nó cũng chưa chuyển biến bao nhiêu. Và không chỉ trường này, không chỉ ở Quảng Bình với Gia Lai, mà nhiều trường cao đẳng, đại học ở các tỉnh thành khác cũng lâm vào tình cảnh như thế?
Mà không tuyển sinh được thì giảng viên không có lương, cơ sở vật chất xuống cấp.
Tất nhiên là còn nhiều vấn đề phải giải quyết, vì thế mới... xôn xao. Nhưng đa phần các "xôn xao" là đồng tình, nó giải quyết ngay vấn đề lớn trước mắt là thiếu trường lớp, và nữa, trong thực tế, đã có nhiều trường đại học mở hệ phổ thông trung học rồi, nhất là các trường chuyên trong trường đại học hiện đang rất có uy tín. Nó góp phần không nhỏ cho bài toán về hệ THPT rất thiếu hiện nay.
Cái xôn xao lớn nhất là... trình độ dạy. Rằng dẫu dạy đại học, trình độ ít nhất thạc sĩ trở lên nhưng chưa chắc đã dạy phổ thông giỏi. Chuyện này có lý nhưng đúng là sẽ được giải quyết trong... phút mốt.
Một nhà giáo lâu năm cho biết: "Giảng viên đại học và giáo viên THPT được đào tạo, làm việc trong hai môi trường khác nhau nên có thế mạnh khác nhau: Giáo viên THPT lâu năm thường có ưu thế về: Nắm vững chương trình tổng thể, quen với sách giáo khoa. Hiểu tâm lý lứa tuổi học sinh THPT. Kinh nghiệm quản lý lớp học theo tâm sinh lý lứa tuổi. Phương pháp truyền đạt phù hợp với học sinh phổ thông.
Giảng viên đại học thường có ưu thế về: Kiến thức chuyên môn sâu và rộng; Khả năng nghiên cứu, cập nhật tri thức mới; Tư duy học thuật, phương pháp nghiên cứu khoa học; Khả năng giúp học sinh mức Tốt, Khá phát triển tư duy ở mức cao hơn.
Nếu một giảng viên đại học mới xuống dạy THPT mà chưa có thời gian làm quen với môi trường phổ thông thì rất có thể sẽ gặp khó khăn về phương pháp, cách kiểm tra đánh giá, quản lý học sinh. Trong trường hợp đó, họ có thể không hiệu quả bằng một giáo viên THPT giàu kinh nghiệm.
Mặc dù, giảng viên đại học có thể thua giáo viên THPT lâu năm về kinh nghiệm sư phạm phổ thông và hiểu tâm sinh lý học sinh, bù lại sẽ có những lợi thế riêng về chuyên môn và tư duy học thuật. Nhưng mọi thứ đều có thể nếu có thời gian, lộ trình thích ứng. Nên từ giảng viên Đại học thành giáo viên THPT hoàn toàn đáp ứng được".
Tôi biết, ngành giáo dục là ngành thường xuyên hàng năm đều tổ chức tập huấn, cập nhật kiến thức cho giáo viên trong dịp hè. Với trình giảng dạy đại học, chắc chắn các giảng viên này tiếp thu rất nhanh từ chương trình tới phương pháp sư phạm trung học phổ thông, tâm lý lứa tuổi vân vân...
Và từ trường hợp cụ thể này, nên chăng các tỉnh thành khác nên rút kinh nghiệm để mở rộng ra địa phương mình, một mặt mở thêm trường lớp từ các cơ sở dôi dư sau sáp nhập theo chủ trương lớn của Đảng hiện nay, mặt nữa, cho các trường đại học, cao đẳng, thậm chí trung cấp..., mở thêm các cấp học phổ thông.
Thì cái sự ước của Chủ Tịch Hồ Chí Minh: "Ai cũng được học hành" sẽ vượt chỉ tiêu, bởi giờ thì ở nước ta ai cũng đã được học hành rồi, nhưng sẽ chất lượng hơn nếu ai cũng được học trường mình chọn...
Mà dân ta hiện giờ vẫn đang thích chọn trường công cho con hơn, dù ba đứa cháu ngoại của tôi đều đang học trường tư, trường quốc tế, vì nó phù hợp với điều kiện công tác của ba mẹ (ăn sáng ăn trưa tại trường) dẫu nó mâu thuẫn nặng với... ví. Nhưng đành thôi, ở bầu thì (phải) tròn ở ống thì (phải) dài...
Tin mới nhất tôi nhận được trước khi kết thúc bài này là: phân hiệu Gia Lai của Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh (Tức cái trường Cao đẳng sư phạm Gia Lai tôi nhắc trên) vừa tiến hành thẩm định hồ sơ và các điều kiện thực tế thành lập Trường tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông thực hành Sư phạm Gia Lai trong trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh ở Gia Lai. Kết quả cho thấy Nhà trường cơ bản đáp ứng các điều kiện để trình Chủ tịch UBND tỉnh xem xét quyết định thành lập.
Tức là mô hình này đang lan rộng.
Và chứng tỏ nó hợp lý.
* Bài viết thể hiện quan điểm của tác giả!
