Các cơ quan chức năng Na Uy ngày 2/9 đã ra lệnh tạm giữ tàu nghiên cứu Professor Molchanov của Nga tại Svalbard theo yêu cầu từ công ty năng lượng nhà nước Ukraine Naftogaz, theo thông báo đăng tải trên trang web chính thức của Thống đốc Svalbard.
Thông báo cho biết, trong phán quyết ban hành ngày 31/8, Tòa án Quận Nord-Troms và Senja đã ra lệnh tạm giữ tàu Professor Molchanov của Nga – hiện đang neo đậu tại Barentsburg, Svalbard – theo yêu cầu của Naftogaz.
Con tàu bị cấm rời khỏi vị trí hiện tại trong thời gian chờ quyết định liên quan từ Thống đốc Svalbard. Theo thông báo, "việc tạm giữ tàu được thực hiện như một biện pháp khẩn cấp tạm thời nhằm thi hành phán quyết trọng tài liên quan đến các tài sản của Naftogaz tại Crimea".
Theo thông tin từ Naftogaz, phán quyết này trước đó đã được công nhận là có hiệu lực thi hành tại Na Uy, có trị giá khoảng 4,22 tỷ USD, cộng với tiền lãi và các chi phí liên quan.
Tàu Professor Molchanov đã thực hiện các chuyến vận chuyển hàng hóa và hành khách định kỳ đến Svalbard kể từ tháng 6/2025. Tàu đã khởi hành từ Murmansk trong chuyến đi đầu tiên đến quần đảo này vào tháng 3 năm nay.
Hoạt động khai thác mỏ tại thị trấn Barentsburg trên quần đảo Svalbard được vận hành bởi Arktikugol – một công ty thuộc sở hữu nhà nước Nga. Mỏ than này nằm sâu trong lớp đất đóng băng vĩnh cửu bên dưới một ngọn núi.
Tàu nghiên cứu Professor Molchanov. Ảnh: Baltic Shipping
Đài Phát thanh Truyền hình Na Uy NRK đưa tin rằng con tàu Professor Molchanov của Arktikugol đã bị bắt giữ tại cảng Barentsburg sau khi có lệnh của tòa án.
"Nga không thể trốn tránh trách nhiệm chỉ bằng cách từ chối tuân thủ phán quyết trọng tài quốc tế", Quyền Giám đốc điều hành Naftogaz, ông Sergii Fedorenko, phát biểu.
"Chúng tôi sẽ tiếp tục nhắm vào các tài sản của Nga trên toàn thế giới cho đến khi khoản bồi thường dành cho Naftogaz và các công ty thuộc Tập đoàn Naftogaz được thanh toán đầy đủ", ông nói thêm.
Thống đốc Svalbard, ông Lars Fause, chia sẻ với NRK rằng chính quyền sẽ hỗ trợ những người bị ảnh hưởng bởi vụ bắt giữ, cũng như giúp các thuyền viên và hành khách trở về Nga, với sự phối hợp cùng Arktikugol.
Theo hệ thống theo dõi tàu thuyền của Na Uy, con tàu đã cập cảng Longyearbyen lúc 2h chiều ngày 1/9 (giờ địa phương).
Ông Fause lưu ý rằng chính quyền dự định giải quyết vấn đề tại địa phương thông qua hợp tác, thảo luận và đối thoại với các cơ quan chức năng tại Barentsburg, trong khi các vấn đề liên quan đến chính sách đối ngoại sẽ được chuyển lên Oslo.
Naftogaz cho biết các hành khách trên tàu đang được cơ quan chức năng Na Uy hỗ trợ giải quyết tình hình.
Naftogaz là tập đoàn năng lượng thuộc sở hữu nhà nước của Ukraine, với nòng cốt là Công ty Cổ phần Quốc gia Naftogaz of Ukraine. Đây là một trong những công ty năng lượng lớn nhất quốc gia Đông Âu và đóng vai trò then chốt đối với an ninh năng lượng của nước này.
Phán quyết của tòa án Na Uy được đưa ra sau quyết định của một tòa án Hà Lan vào cuối năm 2024, trong đó xác nhận tính hiệu lực của phán quyết trọng tài tại The Hague về việc bồi thường cho Tập đoàn Naftogaz đối với các tài sản bị Nga tịch thu tại Crimea vào năm 2014.
Theo trang Barents Observer (Na Uy), truyền thông Nga đã đưa tin rộng rãi về vụ việc tàu Professor Molchanov bị giữ lại vào cuối ngày 2/9. Nhưng cho đến nay, cả chính quyền Moscow lẫn công ty Arktikugol đều chưa đưa ra bình luận nào về vụ việc này.
Minh Đức (Theo Anadolu, Barents Observer)
