Trong một động thái gây chấn động giới hàng không vũ trụ toàn cầu, NASA vừa công bố kế hoạch tái cấu trúc toàn diện chương trình Artemis. Dưới sự điều hành của giám đốc Jared Isaacman, cơ quan này đã đưa ra một quyết định đầy đau đớn nhưng cần thiết: Hủy bỏ mục tiêu hạ cánh xuống Mặt Trăng của sứ mệnh Artemis III để đổi lấy sự an toàn và tính ổn định lâu dài.
Ảnh minh họa Starship của SpaceX trên Mặt Trăng.
Thực tế phũ phàng và quyết định "thắt lưng buộc bụng"
Từ lâu, Hệ thống Phóng Không gian (SLS) – niềm tự hào của NASA – đã trở thành tâm điểm của sự chỉ trích do vượt mức ngân sách khổng lồ và tiến độ chậm chạp. Việc Artemis III không còn mục tiêu hạ cánh mà chỉ tập trung vào việc ghép nối thiết bị ở quỹ đạo thấp của Trái Đất là một minh chứng cho thấy NASA đang ưu tiên tính thực tế hơn là những hào nhoáng truyền thông.
Cựu phi hành gia tư nhân Jared Isaacman nhấn mạnh: "Chúng ta cần quay lại với những giá trị cơ bản". Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh NASA vừa phải phân loại sự cố tàu Starliner vào nhóm "tai nạn Loại A" – ngang hàng với các thảm họa kinh hoàng như Challenger hay Columbia. Điều này cho thấy sự thay đổi lớn trong văn hóa an toàn của cơ quan này là không còn bất chấp rủi ro để chạy theo thời hạn.
Cải tổ tên lửa SLS
Một trong những thay đổi cốt lõi là việc chuẩn hóa cấu hình tên lửa SLS. Thay vì mải mê nâng cấp lên các phiên bản phức tạp (như Block 1B) vốn gây ra hàng loạt trì hoãn, NASA sẽ quay về với cấu hình "Block 1" hiện có. Mục tiêu rất rõ ràng là rút ngắn khoảng cách giữa các lần phóng từ vài năm xuống còn 10 - 12 tháng. Isaacman khẳng định, việc phóng một tên lửa phức tạp 3 năm một lần "không phải là con đường dẫn đến thành công".
Tuy nhiên, sự cẩn trọng của Mỹ lại vô tình tạo ra cơ hội cho Trung Quốc. Trong khi NASA đang loay hoay tái cấu trúc, Bắc Kinh lại đang tiến băng băng với các mục tiêu cụ thể trước năm 2030. Tên lửa Trường Chinh 10, tàu vũ trụ Mộng Chu và tàu đổ bộ Lãm Nguyệt của Trung Quốc đều đã hoàn thành các đợt thử nghiệm quan trọng với độ ổn định cao.
Nhiều chuyên gia lo ngại rằng, nếu Mỹ không thể hiện thực hóa việc hạ cánh vào năm 2028 như kế hoạch mới (Artemis IV), thế giới có thể sẽ chứng kiến khoảnh khắc lịch sử khi quốc kỳ Trung Quốc được cắm xuống Mặt Trăng trước khi người Mỹ kịp trở lại sau hơn nửa thế kỷ.
Trung Quốc thử nghiệm cất cánh và hạ cánh thành công cho tàu đổ bộ Lãm Nguyệt.
Cuộc đua không gian hiện không còn là cuộc dạo chơi của những kẻ mơ mộng, mà là bài toán cân não về công nghệ, ngân sách và sự kiên định. NASA đã chọn lùi một bước, nhưng liệu bước lùi này có giúp họ tích lũy đủ đà để "về đích" trước đối thủ lớn nhất từ bên kia bán cầu?
An An - IE
