Ngày vía thần Tài mùng 10 tháng Giêng từ lâu đã trở thành một dấu mốc quen thuộc trong đời sống tín ngưỡng của người Việt, đặc biệt với giới kinh doanh, buôn bán. Theo quan niệm dân gian, thần Tài là vị thần cai quản tiền bạc, của cải, mang lại tài lộc và sự hanh thông trong làm ăn. Vì vậy, vào ngày này, nhiều gia đình, cửa hàng và doanh nghiệp đều chuẩn bị lễ cúng trang trọng, với mong muốn khởi đầu năm mới thuận lợi, buôn may bán đắt, công việc suôn sẻ.
Lễ vật hoặc mâm cúng ngày vía Thần Tài không nhất thiết phải cầu kỳ mà được chuẩn bị tùy theo phong tục từng vùng miền và điều kiện từng gia đình. Ảnh: Loan Trần.
Năm nay, ngày lễ này rơi vào thứ Năm, ngày 26/2/2026 Dương lịch. Việc chuẩn bị mâm cúng ngày vía thần Tài vẫn giữ theo những nghi thức truyền thống, với các lễ vật cơ bản thể hiện sự thành tâm và ước nguyện về một năm đủ đầy.
Vào ngày này, nhiều gia đình Việt, đặc biệt là các hộ kinh doanh thường sắm lễ vật hoặc làm mâm cúng vía Thần Tài để thỉnh cầu một năm mới làm ăn phát đạt, may mắn.
Theo nhà nghiên cứu văn hóa, chuyên gia phong thủy Phạm Đình Hải (Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam), lễ vật hoặc mâm cúng thần Tài cần lựa chọn sao cho phù hợp với từng vị thần được thờ như: Thổ thần (ông Địa), các vị nhân thần như Phạm Lãi, Triệu Công Minh, Quan Công hoặc Phật Di Lặc. Trong đó, ngoại trừ Phật Di Lặc (cúng cỗ chay), gia chủ có thể sắm cỗ mặn để cúng các vị còn lại.
Chuyên gia Phạm Đình Hải nhấn mạnh, lễ vật hoặc mâm cúng ngày vía thần Tài không nhất thiết phải cầu kỳ mà được chuẩn bị tùy theo phong tục từng vùng miền và điều kiện từng gia đình.
Tuy nhiên, mâm cúng cần có cơm canh, rượu nước và mâm ngũ quả, đặc biệt không thể thiếu các lễ vật là giấy ngũ sắc, đèn nến và hoa tươi.
Theo chuyên gia văn hóa Dương Hoàng Lộc, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu tôn giáo, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Tp.HCM), mâm cúng ngày vía thần Tài thường có bộ tam sên gồm 3 món tượng trưng cho trên cạn, dưới nước và sự sinh sôi: Thịt lợn luộc hoặc thịt lợn quay; tôm luộc hoặc cua, trứng vịt (hoặc trứng gà) luộc.
Bộ tam sên gồm tôm, cua, thịt quay, trứng. (Ảnh: Loan Vo).
Ngoài ra, tuỳ theo văn hoá mỗi vùng miền, mâm cúng ngày vía thần Tài sẽ có những lễ vật khác nhau nhưng có thể sẽ có thêm những món dưới đây:
- 1 con cá lóc nướng nguyên con (với miền Nam)
- Hoa quả tươi: Chuối, cam, xoài, thanh long, táo, dưa hấu…
- 1 lọ hoa tươi (có nụ, có hương thơm càng tốt)
- 1 bộ giấy tiền, vàng mã
- Thuốc lá (cả bao, có 2 điếu thuốc thò đầu ra)
- 1 đĩa gạo
- 1 đĩa muối hạt
- 3 cốc nước, 2 chén rượu
- 2 cây đèn, khay vàng giấy
- 5 củ tỏi (mang ý nghĩa xua đuổi tà ma)
- Bát nước đầy rắc cánh hoa hồng ở trên (mang ý nghĩa giữ cho tiền bạc không bị trôi đi, thường được các gia đình đặt trên nền đất ngoài cùng ban thờ).
- Tượng Ông Cóc (đặt bên trái ban thờ với ý nghĩa đón sinh khí, tài lộc. Ban ngày quay tượng ra ngoài và tối quay vào trong).
Ngoài ra, mâm cúng vía thần Tài còn thường có các món phụ như bánh bao hũ vàng, chả giò, xôi gấc.
Ngày vía thần Tài không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng mà còn phản ánh nét văn hóa truyền thống trong đời sống người Việt. Việc chuẩn bị mâm cúng đầy đủ, trang nghiêm thể hiện sự trân trọng đối với giá trị tinh thần và ước vọng về một năm làm ăn thuận lợi, phát triển bền vững.
Bên cạnh việc chuẩn bị mâm lễ và lựa chọn thời điểm cúng phù hợp, bài văn khấn cũng được nhiều gia đình quan tâm. Theo sách "Văn khấn cổ truyền Việt Nam", hiện có ba bài văn khấn cúng thần Tài thường được sử dụng trong ngày vía thần Tài. Nội dung các bài khấn chủ yếu thể hiện lòng thành, lời cầu chúc cho công việc hanh thông, tài lộc ổn định và gia đạo bình an.
Lưu ý:
Gạo, muối sau khi cúng xong thì bỏ vào trong lọ và để trong nhà, không nên đổ đi. Lộc cúng chỉ nên cho người trong nhà, không mang cho người ngoài. Rượu và nước sau khi cúng thì đem tưới xung quanh nhà.
Bánh kẹo đã cúng xong thì giữ lại một nửa để ăn, một nửa đem đi phát lộc. Vàng thật thì nên cất giữ bên mình để lấy may, còn tiền vàng mã đem đốt ở ngoài cổng.
Về nguyên tắc bày biện mâm cúng thần Tài sao cho hài hòa và hợp phong thủy, gia chủ nên lưu ý: Phía bên trái bàn thờ đặt tượng thần Tài, phía còn lại đặt tượng ông Địa. Gạo, muối và nước được đặt ở giữa hai ông. Lọ hoa tươi nên đặt bên phải bàn thờ, phía bên kia đặt mâm quả.
Những lễ vật còn lại bạn có thể cân đối sắp xếp vào những vị trí trống sao cho phù hợp, gọn gàng và không gây cản trở việc di chuyển của mọi người.
Hương Giang (theo vietnamnet, vtcnews)
