Trong cuộc gặp mới nhất với Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan tại Điện Kremlin, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã thẳng thắn bày tỏ quan điểm về hướng đi ngoại giao và kinh tế của Yerevan, đặc biệt là tham vọng gia nhập Liên minh châu Âu (EU).
Theo ông Putin, Armenia không thể đồng thời duy trì tư cách thành viên Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU) – khối hải quan do Nga dẫn dắt – và gia nhập EU.
"Chúng tôi thấy Armenia đang thảo luận về việc phát triển quan hệ với Liên minh châu Âu, và chúng tôi hoàn toàn bình tĩnh về điều này. Nhưng phải rõ ràng… Việc nằm trong liên minh hải quan với cả EU và EAEU là không thể. Điều đó đơn giản là không thể theo định nghĩa", ông Putin nói.
Lời phát biểu của ông Putin phản ánh nguyên tắc cơ bản của hội nhập kinh tế: 2 khối có tiêu chuẩn hải quan, quy định thương mại và tiêu chuẩn kỹ thuật khác biệt hoàn toàn.
Ông khẳng định Nga "hoàn toàn bình tĩnh" trước ý định của Armenia tiếp cận EU, nhưng cũng cảnh báo rằng Yerevan sẽ phải chọn một trong hai con đường. "Vấn đề thậm chí không phải là vấn đề chính trị; mà hoàn toàn là vấn đề kinh tế", ông Putin nói.
Tổng thống Nga Vladimir Putin và Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan tại Điện Kremlin, ngày 1/4/2026. Ảnh: Kremlin.ru
Việc gia nhập EU đòi hỏi Armenia phải áp dụng hệ thống thuế quan chung của châu Âu, loại bỏ hàng rào với các nước EU, đồng thời tuân thủ các quy định nghiêm ngặt về cạnh tranh, trợ cấp nhà nước và tiêu chuẩn sản phẩm.
Trong khi đó, EAEU hoạt động trên cơ sở liên minh hải quan chung với Nga, Belarus, Kazakhstan và Kyrgyzstan, cho phép tự do lưu thông hàng hóa trong khối nhưng đòi hỏi chính sách thương mại thống nhất đối với bên ngoài.
Quan hệ Nga-Armenia từng rất chặt chẽ, với việc Nga duy trì căn cứ quân sự tại Gyumri và là nhà cung cấp vũ khí chính. Tuy nhiên, dưới thời ông Pashinyan, Armenia đã đa dạng hóa chính sách đối ngoại.
Armenia hiện trên danh nghĩa vẫn là thành viên của Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể (CSTO) do Nga dẫn dắt, dù đã "đóng băng" tư cách từ năm 2024 và, cùng năm đó, bày tỏ sự quan tâm đến việc gia nhập EU, làm sâu sắc thêm rạn nứt với Moscow.
Việc nghiêng về phương Tây của Armenia được cho là xuất phát từ sự thất vọng của Yerevan trước phản ứng của Moscow trong xung đột Nagorno-Karabakh năm 2023, khi Azerbaijan thực hiện chiến dịch quân sự và Nga không can thiệp mạnh mẽ.
Về phần mình, ông Pashinyan thừa nhận tính không tương thích giữa 2 khối nhưng cho rằng hiện tại Armenia vẫn có thể theo đuổi cả hai hướng.
"Khi các quá trình phát triển đến mức cần phải đưa ra quyết định, tôi tin rằng chúng tôi – nghĩa là công dân Cộng hòa Armenia – sẽ đưa ra quyết định đó", ông Pashinyan nói.
Minh Đức (Theo Kremlin.ru, Moscow Times)
