Một đội ngũ nhà thiên văn học quốc tế do Khoa Thiên văn học tại Đại học Thanh Hoa (Trung Quốc) dẫn đầu vừa phát hiện ra một thiên hà nghèo kim loại một cách bất thường mang tên MPG-CR3 (gọi tắt là CR3). Thiên hà kỳ lạ này được xác định nhờ dữ liệu từ các kính viễn vọng như James Webb (JWST), VLT và Subaru ở độ dịch chuyển đỏ tương ứng với khoảng 11,5 tỷ năm trước.
Hình minh họa.
"Hóa thạch sống" thách thức lý thuyết tiến hóa
Khám phá chấn động được công bố trên tạp chí The Astrophysical Journal Letters đã biến CR3 trở thành thiên hà nghèo kim loại nhất từng được biết đến trong thời kỳ "buổi trưa vũ trụ".
Sự tồn tại của CR3 gây kinh ngạc vì nó sở hữu lượng bức xạ hydro và heli cực mạnh nhưng lại hoàn toàn vắng bóng các vạch phát xạ kim loại nặng như oxy hay carbon. Với độ kim loại pha khí đo được tương đương chưa đầy 0,7% độ kim loại của Mặt Trời, thiên hà này chứng minh cho một môi trường nguyên thủy nguyên sơ đến kinh ngạc. Nhờ chứa rất ít bụi vũ trụ, hệ thống này được ví như một "hóa thạch sống" có thể đang nuôi dưỡng các ngôi sao thuộc Quần thể III – thế hệ sao đầu tiên hình thành sau vụ nổ Big Bang.
Phát hiện này trực tiếp thách thức quan điểm truyền thống cho rằng quá trình hình thành sao nguyên thủy hoàn toàn kết thúc sớm hơn nhiều trong lịch sử vũ trụ. Các mô hình phân tích chỉ ra CR3 chứa một quần thể sao cực kỳ non trẻ mới chỉ khoảng 2 triệu năm tuổi và có khối lượng xấp xỉ 6,1 x 105 lần khối lượng Mặt Trời. Sự cô lập tương đối trong một môi trường có mật độ hơi thấp được cho là lý do cốt lõi giúp CR3 bảo tồn các túi khí nguyên thủy và ngăn chặn sự trộn lẫn vật chất giàu kim loại từ các thiên hà xung quanh.
Hình ảnh những ngôi sao đầu tiên.
Khám phá độc đáo về CR3 mở ra cơ hội lớn giúp các nhà thiên văn học hiểu rõ hơn về cách thức các ngôi sao đầu tiên hình thành và tiến hóa. Dù vậy, giới chuyên gia nhấn mạnh vẫn cần có thêm nhiều nghiên cứu quang phổ với độ phân giải cao hơn trong tương lai để xác định chính xác bản chất thực sự của thiên hà này. Thành công bước đầu từ CR3 hứa hẹn sẽ thúc đẩy mạnh mẽ các cuộc săn tìm những thiên hà nguyên thủy tương tự còn ẩn giấu trong vũ trụ sơ khai.
An An - Neowin
