Sau sáp nhập, nhiều trụ sở được đầu tư khang trang nhưng hiện đang bỏ trống

Ngày 27/3, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính họp phiên mở rộng thẩm tra Báo cáo về công tác tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025.

Đã hoàn thành tổng kiểm kê tài sản công, kết cấu hạ tầng do Nhà nước đầu tư 

Báo cáo tóm tắt kết quả thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết, thời gian qua, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản lãnh đạo, chỉ đạo tăng cường, siết chặt kỷ luật, kỷ cương, triệt để tiết kiệm, chống lãng phí. 

Trong đó, lần đầu tiên đã ban hành Chiến lược quốc gia về phòng, chống lãng phí với 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm và kế hoạch thực hiện chi tiết, cụ thể để nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống lãng phí trong thời gian tới.

Trong năm 2025, công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí đã có nhiều chuyển biến và đạt được kết quả quan trọng, tích cực trên các lĩnh vực góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu, chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội; tạo nền tảng, động lực mạnh mẽ để hoàn thành các nhiệm vụ, chỉ tiêu của cả giai đoạn 2021 - 2025. 

Nhiều bộ, ngành, địa phương báo cáo đạt kết quả tốt trong thực hành tiết kiệm, chống lãng phí. Tổng số tiết kiệm kinh phí, vốn Nhà nước năm 2025 theo báo cáo của bộ, ngành, địa phương là 71.061 tỷ đồng.

Về mua sắm, quản lý, sử dụng tài sản công: đã hoàn thành tổng kiểm kê tài sản công tại cơ quan, tổ chức, đơn vị, tài sản kết cấu hạ tầng do nhà nước đầu tư, quản lý, Bộ Tài chính và các bộ, ngành, địa phương đã thực hiện đề án theo đúng kế hoạch và chủ trương đề ra. 

Kết quả kiểm kê đã xác định tổng giá trị của 19 loại tài sản công thuộc phạm vi tổng kiểm kê là 11.917.326 tỷ đồng.

Công tác giải ngân vốn đầu tư công năm 2025 có chuyển biến tích cực với khối lượng khoảng 755,14 nghìn tỷ đồng, đạt 83,7% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, cao hơn 3,4% về tỷ lệ so với cùng kỳ năm 2024.

Công tác xử lý các dự án tồn đọng, chậm tiến độ được thực hiện quyết liệt. Đến nay, đã tháo gỡ và có định hướng giải pháp tháo gỡ được cho 5.203 dự án. Đặc biệt, công tác sắp xếp, xử lý các cơ sở nhà đất được quan tâm, đẩy mạnh, nhất là khi thực hiện tinh gọn bộ máy hành chính và xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp.

Quyết liệt xử lý tài sản công sau sáp nhập

Tại phiên họp, một trong những nội dung được các đại biểu quan tâm là công tác quản lý tài sản công, đại biểu phản ánh cử tri đang rất quan tâm đến tình trạng lãng phí tại các trụ sở công bỏ trống sau khi sáp nhập đơn vị hành chính. 

Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính Lê Minh Nam kiến nghị cần có chuyên đề đánh giá tổng thể thực trạng quản lý, sử dụng trụ sở công trên cả nước. 

Ông kiến nghị cần sớm xác lập một cơ chế đặc thù để xử lý dứt điểm các tài sản công dư thừa, tránh lãng phí và tạo nguồn lực phát triển.

Đồng thời đề nghị cần bổ sung vào nhiệm vụ giải pháp năm 2025 và dự toán ngân sách 2026 nội dung chỉ đạo thực hiện nghiêm Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. 

Theo đại biểu, đây không chỉ là vấn đề thời sự mà còn là yêu cầu mang tính chiến lược dài hạn. Việc quản trị cần thực hiện đồng bộ từ khâu cung ứng đến cơ cấu lại các đối tượng sử dụng để đảm bảo tính hiệu quả cao nhất.

Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Thị Phú Hà cho biết, qua giám sát thực tế tại các địa phương và cấp xã, các đại biểu phản ánh nhiều trụ sở được đầu tư khang trang nhưng hiện đang bỏ trống, dẫn đến tình trạng ẩm mốc, xuống cấp nghiêm trọng do thời tiết và thiếu người trông coi. Số liệu báo cáo về việc xử lý khoảng 200.000 đơn vị tài sản được cho là chưa cập nhật sát với tình hình thực tế hiện nay.

Các đại biểu nhấn mạnh, đây là những tài sản công và nguồn lực quốc gia quan trọng. Do đó, cần có giải pháp quyết liệt và nhấn mạnh nội dung này trong chương trình hành động giai đoạn 2026 để chấm dứt tình trạng lãng phí, sớm đưa các tài sản này vào sử dụng hiệu quả.

Giải trình làm rõ thêm ý kiến đại biểu nêu, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết, giải quyết tình trạng trụ sở, tài sản công bỏ trống sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính là vấn đề nhận được sự chỉ đạo sát sao, thường xuyên của Tổng Bí thư. Mục tiêu cao nhất là phải sử dụng hiệu quả, tuyệt đối tránh lãng phí nguồn lực của Nhà nước.

Thứ trưởng thừa nhận thực tế vẫn còn nhiều trụ sở đang để không do vướng mắc trong việc chuyển đổi công năng. 

"Việc chuyển đổi công năng từ trụ sở cơ quan hành chính sang các mục đích khác như bệnh viện, trường học rất phức tạp. Có những trường hợp chi phí cải tạo, chuyển đổi còn cao hơn cả xây mới", ông Phương chia sẻ. 

Để giải quyết dứt điểm tình trạng này, Bộ Tài chính đang phối hợp với các địa phương thống kê, rà soát tổng thể để đưa ra định hướng xử lý cụ thể cho từng tài sản. 

Tinh thần chỉ đạo của lãnh đạo Đảng và Chính phủ gồm ba trụ cột chính: mọi tài sản phải được đưa vào sử dụng, không được phép để rỉ sét, xuống cấp; ưu tiên chuyển đổi sang phục vụ phúc lợi xã hội (y tế, giáo dục) hoặc cho thuê nếu mang lại hiệu quả cao hơn; việc bàn giao tài sản phải đi kèm với cơ chế tài chính để đơn vị tiếp nhận đủ năng lực bảo trì, bảo dưỡng, tránh tình trạng "nhận xong để đấy" vì không có kinh phí duy trì.

Kết luận phiên họp, Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nhấn mạnh tinh thần chuẩn bị báo cáo gửi Quốc hội phải đảm bảo tính nghiêm túc, trung thực và chính xác nhất. Một trong những vấn đề trọng tâm được đặt ra là việc đánh giá hiệu quả kinh tế sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy. 

Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính cho rằng, yêu cầu cấp bách được đưa ra là cần có một Đề án tổng thể quốc gia về quản lý và sử dụng tài sản công. 

Đề án này phải dựa trên chủ trương của Bộ Chính trị và các chính sách luật pháp đồng bộ để xác định rõ trụ sở nào giữ lại, trụ sở nào cần chuyển đổi công năng hoặc bán đấu giá; tạo cơ chế đặc thù về quy hoạch và tài chính để địa phương chủ động xử lý...