Sông Nhuệ, sông Đáy nhiều năm chưa sạch vì "cha chung không ai khóc"

Sáng 24/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận tại tổ Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường.

Nới "tiền kiểm" nhưng phải siết "hậu kiểm

Phát biểu tại tổ Tp.Hồ Chí Minh, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng, việc cắt giảm tiền kiểm phải đi liền với hậu kiểm thực chất.

Theo Chủ tịch Quốc hội, hiện nay tiêu chí phân loại đối tượng đánh giá tác động môi trường chủ yếu giao Chính phủ, nhiều tiêu chí còn định tính...

Chủ tịch Quốc hội cho biết đặc biệt băn khoăn về việc lược bỏ khu dân cư tập trung, nguồn nước cấp sinh hoạt khỏi yếu tố nhạy cảm. "Cái gì gắn trực tiếp với sức khỏe người dân thì không thể đơn giản hóa", Chủ tịch Quốc hội nói.

Đồng thời nhấn mạnh: "Bây giờ ban hành Luật về bảo vệ môi trường làm sao chất lượng sống của người dân được nâng lên, quyết liệt làm".

Nêu thực tế, ô nhiễm trong khu dân cư, rác sinh hoạt, rác thải ở bệnh viện, nguồn nước, chất lượng không khí… đặc biệt tại các thành phố lớn như Tp.Hà Nội, Tp.Hồ Chí Minh, Chủ tịch Quốc hội lưu ý cần quan tâm cách đánh giá.

Cùng với đó, Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý miễn tác động môi trường cho dự án thứ cấp trong khu công nghiệp, cụm công nghiệp chỉ nên áp dụng khi hạ tầng xử lý đã đồng bộ, và phải loại trừ dự án khí thải lớn, chất thải nguy hại, nhập khẩu phế liệu.

"Khi luật này có hiệu lực thì đi sâu, đi sát kiểm tra các khu công nghiệp, các làng nghề xem vấn đề xử lý môi trường như thế nào?", Chủ tịch Quốc hội nói. Và nêu ví dụ đối với ngành điện, như nhiệt điện than, tro xỉ cũng ảnh hưởng môi trường ở một số địa phương.

Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu phân cấp phải đi cùng với trách nhiệm và điều phối liên vùng. "Ô nhiễm không dừng lại ở địa giới hành chính, đơn cử như sông Nhuệ, sông Đáy, Bắc Hưng Hải nhiều năm chưa sạch, chính vì trách nhiệm chung, "cha chung không ai khóc"", Chủ tịch Quốc hội nói và nhấn mạnh phải hết sức lưu ý.

Về trách nhiệm người đứng đầu, có 2 luồng ý kiến, Chủ tịch Quốc hội nghiêng về gắn trách nhiệm với chỉ tiêu chất lượng môi trường đo đếm được, công khai định kỳ, không quy trách nhiệm chung chung nhưng cũng không để chỗ né tránh.

Theo Chủ tịch Quốc hội, bảo vệ môi trường cần có sự tham gia của từng địa phương, từng cơ quan, đơn vị, hộ gia đình và người dân. 

Mỗi xã, phường đều phải phát động, thực hiện tốt việc giữ gìn vệ sinh, xây dựng môi trường sáng, xanh, sạch, đẹp. Các cơ quan Nhà nước phải gương mẫu trong việc giữ gìn vệ sinh môi trường. 

Trường học, bệnh viện, cơ quan công quyền và các công trình công cộng cần được bảo đảm sạch sẽ, thường xuyên kiểm tra, nâng cấp cơ sở vật chất và bố trí kinh phí phù hợp cho việc vệ sinh, duy tu, bảo dưỡng.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng nhấn mạnh tinh thần xuyên suốt của sửa luật lần này là "cắt thủ tục nhưng không cắt trách nhiệm"; nới "tiền kiểm" nhưng phải siết "hậu kiểm"; phân cấp nhưng không phân tán; không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng đơn thuần.

Khâu nào cũng phải có người chịu trách nhiệm

Quan tâm đến rác thải sinh hoạt, ĐBQH Trần Mạnh Huy (đoàn Tp.Đà Nẵng) nói: "Về phân loại rác tại nguồn. Người dân phân loại xong mà xe thu gom lại đổ chung vào một thùng thì công sức ấy coi như mất". 

Vì vậy, theo đại biểu từ hộ gia đình đến đơn vị thu gom, rồi cơ sở xử lý, phải làm theo cùng một cách, và khâu nào cũng phải có người chịu trách nhiệm.

Tại Điều 75, đại biểu đề nghị giao mỗi địa phương xác định cụ thể: phân thành những nhóm rác nào, lưu giữ ra sao, ai tiếp nhận, xử lý ở đâu. Kế hoạch phải tính đến hạ tầng và năng lực của đơn vị cung ứng dịch vụ, kèm hướng dẫn thống nhất để người dân làm được.

Bên cạnh đó, đại biểu cũng đề nghị đưa việc giữ nguyên kết quả phân loại vào tiêu chí đánh giá chất lượng dịch vụ, đồng thời làm điều kiện nghiệm thu và thanh toán. 

Chỉ được từ chối tiếp nhận rác phân loại chưa đúng khi người dân đã được hướng dẫn và đã có dịch vụ thu gom phù hợp. Cách tính khối lượng hoặc thể tích rác, và số tiền người dân phải trả, cũng cần được công khai.

Đối với chất thải thực phẩm, đại biểu đề nghị bổ sung trách nhiệm của địa phương: khảo sát nơi phát sinh, chọn địa bàn, tổ chức xử lý tại chỗ hoặc theo cụm cho phù hợp. 

Nên bắt đầu ở những nơi rác thực phẩm tương đối tập trung như chợ, trường học, bếp ăn tập thể, cơ sở lưu trú; làm có hiệu quả thì mở rộng dần.

Việc hỗ trợ cần gồm thiết bị lưu giữ riêng, hướng dẫn vận hành và công nghệ xử lý đúng với quy mô phát sinh. 

Đồng thời, phải kiểm soát mùi, nước thải và chất lượng sản phẩm sau xử lý. Sản phẩm đạt yêu cầu chất lượng, an toàn thì kết nối để dùng trong nông nghiệp.  

"Chỉ nhân rộng khi đã có kết quả kiểm chứng lượng rác phải đưa đi xử lý tập trung giảm, chi phí giảm, và thu hồi được giá trị từ phần chất thải đã phân loại", đại biểu Huy nói.