Sửa Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước: Bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung

Chiều 4/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Nên có sự linh hoạt để đáp ứng yêu cầu trong thực tiễn

Tham gia góp ý kiến, ĐBQH Đặng Bích Ngọc (đoàn Phú Thọ) thống nhất với sự cần thiết phải ban hành luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước nhằm đáp ứng yêu cầu thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý về công tác bồi thường Nhà nước.

Mục tiêu là khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Về sửa đổi bổ sung nguyên tắc bồi thường, dự thảo luật có bổ sung nội dung: "Trường hợp luật khác có quy định về phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước thì việc xác định phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước áp dụng theo luật đó". Đây là nội dung được bổ sung và Chính phủ đã nêu trong tờ trình, hiện nay còn có các ý kiến khác nhau.

Về nội dung này, đại biểu tán thành với phương án 1 của Chính phủ là bổ sung nội dung nêu trên vào khoản 1 Điều 4 với những ưu điểm như Chính phủ đã báo cáo giải trình.

Đại biểu thấy rằng không nhất thiết phải quy định phạm vi trách nhiệm bồi thường chỉ tập trung trong 1 luật, mà nên có sự linh hoạt để đáp ứng được yêu cầu trong thực tiễn, kịp thời phản ứng chính sách, nhất là trong bối cảnh có nhiều thay đổi, có nhiều điều chỉnh như hiện nay.

Việc bổ sung quy định này cũng đảm bảo tính ổn định của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước và khắc phục tình trạng phải sửa đổi nhiều luật chuyên ngành ban hành sau luật này.

Mặt khác, phạm vi trách nhiệm bồi thường Nhà nước chỉ là một trong nhiều nội dung quan trọng được điều chỉnh. Việc dự thảo bổ sung nội dung này giúp tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình tổ chức thực hiện và đặc biệt là khi ban hành các dự án luật sau này.

Tham gia góp ý kiến, ĐBQH Nguyễn Khánh Ngọc (đoàn Tp.Đà Nẵng) bày tỏ đồng tình với việc cần thiết ban hành luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Về phạm vi và các nguyên tắc chung, đại biểu Ngọc cho biết, Hiến pháp cũng đã quy định rõ. Điều 30 khoản 2 Hiến pháp năm 2013 quy định về quyền được bồi thường thiệt hại như sau: Người bị thiệt hại có quyền được bồi thường về vật chất, tinh thần và phục hồi danh dự theo quy định của pháp luật.

Về áp dụng pháp luật giữa Luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước và các luật khác, ĐBQH bày tỏ đồng tình với phương án 1 của Chính phủ.

Theo đại biểu, việc bồi thường của Nhà nước đương nhiên phải thực hiện theo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước vì đây là luật chuyên ngành. Đại biểu cũng đồng tình với cách đặt vấn đề là phạm vi chỉ có thể trong Luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước và các luật khác có quy định khác về phạm vi. 

Từ đó, có những điều kiện đáp ứng được quyền bồi thường của người dân được tốt hơn tại các luật khác nhau. Trong khi đó, quy trình, thủ tục bồi thường vẫn phải tuân thủ theo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Buộc mọi trường hợp phải quy định tập trung tại 1 luật rất khó khả thi

Tham gia góp ý kiến, ĐBQH Phan Duy Anh (đoàn Tp.Đà Nẵng) bày tỏ tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật. Qua nghiên cứu báo cáo tổng kết cho thấy trong 8 năm thi hành, các cơ quan đã thụ lý là 225 vụ việc, giải quyết xong 197 vụ với tổng số tiền đã bồi thường hơn 118 tỷ đồng.

Chế định pháp luật này đang vận hành nhưng cũng bộc lộ một số điểm nghẽn mà cần phải sửa đổi, bổ sung.

Về nguyên tắc áp dụng pháp luật tại khoản 1 Điều 4, Chính phủ trình 2 phương án. Đại biểu chọn phương án 1, tức là cho phép luật khác quy định về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước vì trong bối cảnh hệ thống pháp luật đang được sửa đổi đồng loạt, việc buộc mọi trường hợp phải quy định tập trung tại 1 luật là rất khó khả thi.

Nhưng cũng cần lưu ý những hạn chế mà Chính phủ đã thừa nhận là phạm vi không được quy định tập trung sẽ ảnh hưởng đến việc tra cứu và áp dụng, trong khi người dân là chủ thể của yêu cầu về bồi thường.

Vì vậy, đại biểu đề nghị chỉnh lý về trách nhiệm của Chính phủ trong việc là công bố, cập nhật, công khai danh mục các trường hợp thuộc phạm vi trách nhiệm bồi thường được quy định tại các luật khác. 

Riêng về nội dung quản lý thuế mà Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Quốc hội quyết định đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo là báo cáo rõ hơn về các hành vi cụ thể được giữ lại hoặc đưa ra khỏi phạm vi và cơ sở của việc lựa chọn.

Hoàng Bích - Hữu Thắng