Chính phủ các nước EU và Nghị viện châu Âu chuẩn bị tiếp tục thảo luận về việc triển khai thỏa thuận thương mại EU-Mỹ, trong bối cảnh Tổng thống Trump đe dọa áp thuế cao hơn. Khi thời gian đang cạn dần, đây có thể là cơ hội cuối cùng để hoàn tất thỏa thuận trước hạn chót ngày 4/7.
Vào 9 giờ tối thứ Ba, tại Nghị viện châu Âu ở Strasbourg, các nghị sĩ và nhà ngoại giao sẽ tiếp tục thảo luận về việc triển khai thỏa thuận. Theo đó, châu Âu sẽ giảm thuế hàng hóa Mỹ xuống 0%, còn Mỹ sẽ áp mức trần thuế 15% đối với hàng hóa châu Âu. Tuy nhiên, thời gian không còn nhiều, bởi thỏa thuận cần được hoàn tất trước tháng 6 để kịp trình lên phiên họp toàn thể tiếp theo của Nghị viện trong cùng tháng, đồng thời đáp ứng thời hạn do ông Trump đưa ra.
Sau cuộc điện đàm với Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen tuần trước, Tổng thống Mỹ cho biết ông sẽ cho EU đến ngày 4/7 để thực hiện các cam kết, trước khi nâng thuế đối với hàng hóa châu Âu, bao gồm ô tô, lên "mức cao hơn nhiều".
Trong lúc đó, Nghị viện và Hội đồng châu Âu đã đạt được một thỏa thuận tạm thời nhằm cho phép đình chỉ hiệp định thương mại nếu thị trường bị xáo trộn do hàng nhập khẩu từ Mỹ tăng mạnh. Tuy nhiên, nhiều chi tiết khác vẫn chưa được thống nhất và các nhóm chính trị vẫn chưa hoàn toàn đồng thuận.
Đáng chú ý là điều khoản được gọi là "điều khoản kích hoạt hiệu lực" - quy định thời điểm thỏa thuận bắt đầu có hiệu lực. Nghị viện châu Âu muốn thỏa thuận chỉ được áp dụng sau khi Washington tuân thủ mức trần thuế 15%, trong khi Ủy ban châu Âu và một số quốc gia thành viên muốn nó có hiệu lực ngay lập tức.
Điều khoản này được các nghị sĩ châu Âu đưa ra sau khi Tòa án Tối cao Mỹ hồi tháng 2 phán quyết rằng các mức thuế năm 2025 của Mỹ là bất hợp pháp. Sau đó, Washington đã áp thêm các loại thuế mới đối với hàng hóa EU, khiến mức thuế trung bình hiện nay vượt quá ngưỡng đã thỏa thuận và bị xem là vi phạm thỏa thuận.
Các nghị sĩ châu Âu cũng muốn EU có quyền đình chỉ thỏa thuận nếu xuất hiện các mối đe dọa đối với toàn vẹn lãnh thổ của EU, chẳng hạn như những phát ngôn từng được ông Trump đưa ra hồi đầu năm nay. Tuy nhiên, Ủy ban châu Âu phản đối điều khoản này. Hai bên cũng đang tiếp tục thương lượng về thời hạn hết hiệu lực của thỏa thuận, với đề xuất từ các nghị sĩ EU là tháng 3/2028.
Các nhà đàm phán của Nghị viện có ưu tiên khác nhau
Trong khi thảo luận chi tiết với nhà ngoại giao từ các nước EU, các nghị sĩ cũng phải đảm bảo rằng họ có đủ sự ủng hộ từ đa số trong Nghị viện để thông qua phiên bản cuối cùng của thỏa thuận.
Các điều khoản của thỏa thuận có thể gây ra bất đồng trong liên minh "đa số trung dung" vốn đang ủng hộ Ủy ban của bà von der Leyen. Nhóm Nhân dân châu Âu (EPP), nhóm Xã hội và Dân chủ (S&D), cùng Renew Europe đều đồng ý rằng cần phải có thỏa thuận, nhưng lại khác biệt về cách tiếp cận trong đàm phán với các nhà ngoại giao.
EPP có xu hướng nhượng bộ áp lực nhiều hơn, vì muốn nhanh chóng chốt thỏa thuận nhằm tránh nguy cơ gián đoạn đối với ngành công nghiệp châu Âu.
"Càng sớm kết thúc đàm phán, chúng ta càng sớm mang lại sự rõ ràng cho doanh nghiệp và khả năng dự đoán tốt hơn trong bối cảnh đầy biến động", nghị sĩ EPP người Thụy Điển Jörgen Warborn (một trong những người tham gia đàm phán) nói với Euronews sau khi nỗ lực gần nhất thất bại cách đây hai tuần.
Trong khi đó, nhóm S&D giữ lập trường cứng rắn hơn và muốn các điều khoản bảo vệ phải được đưa vào thỏa thuận.
Bernd Lange, trưởng đoàn đàm phán của Nghị viện châu Âu, từ chối thúc đẩy nhanh tiến trình và cho rằng luật pháp châu Âu không thể bị định hình bởi những bài đăng mang tính đe dọa trên mạng xã hội từ Washington.
"Những diễn biến gần đây cho thấy chúng tôi đã đúng khi giữ lập trường cứng rắn trước sự đe dọa từ phía Mỹ", ông nói trong một thông cáo báo chí gần đây, ám chỉ các phán quyết của tòa án Mỹ chống lại các mức thuế toàn cầu do ông Trump áp đặt.
Thế Hải (Theo Ft, Euronews)
