Thủ tướng Lê Minh Hưng: Không chỉ tham gia, ASEAN cần góp phần định hình các xu thế toàn cầu

Sáng 9/6, tại thủ đô Hà Nội, Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 (ASEAN Future Forum – AFF) với chủ đề "Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, thịnh vượng, lấy người dân làm trung tâm" đã chính thức khai mạc.

Tham dự lễ khai mạc có Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng; Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone; Thủ tướng Campuchia Hun Manet; Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul; Thủ tướng Timor-Leste Kay Rala Xanana Gusmão; Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn cùng nhiều lãnh đạo cấp cao Việt Nam và các nước ASEAN.

Diễn đàn cũng quy tụ gần 600 đại biểu là đại diện các tổ chức quốc tế, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, địa phương và giới học giả trong và ngoài khu vực.

Phát biểu tại lễ khai mạc, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh chủ đề của AFF 2026 phản ánh những giá trị cốt lõi mà ASEAN đang theo đuổi, đồng thời đặt ra câu hỏi mang tính chiến lược đối với tương lai của Hiệp hội: Trong một thế giới đang thay đổi sâu sắc, vấn đề đặt ra cho chúng ta ngày hôm nay không chỉ là ASEAN sẽ thích ứng ra sao, mà là ASEAN sẽ định hình như thế nào cho tương lai của chính mình trong thế kỷ XXI?

Theo Thủ tướng, sau 59 năm hình thành và phát triển, dấu ấn lớn nhất của ASEAN không chỉ nằm ở quy mô dân số gần 700 triệu người dân hay ở vị thế của một trong những trung tâm tăng trưởng năng động nhất thế giới mà là ở chính những nỗ lực vượt lên trên khác biệt, vun đắp lòng tin và mở rộng hợp tác để trở thành một Cộng đồng đoàn kết, tự cường, thống nhất trong đa dạng.

Nếu gần sáu thập kỷ đã qua là hành trình xây dựng bản sắc của ASEAN thì những thập kỷ tới đây sẽ là hành trình định hình tương lai của ASEAN trong một thế giới mà những quy tắc nền tảng của kinh tế, công nghệ và quyền lực toàn cầu đang được viết lại. Công nghệ đang tái định nghĩa năng lực cạnh tranh. Trí tuệ nhân tạo đang tái định nghĩa năng suất. Dữ liệu đang tái định nghĩa quyền lực. Và chuyển đổi xanh đang tái định nghĩa mô hình phát triển.

Trong thời khắc mang tính bước ngoặt đó, Thủ tướng cho rằng lợi thế không chỉ thuộc về các quốc gia có nguồn lực lớn mà còn thuộc về các quốc gia và khu vực có khả năng tham gia định hình các quy tắc và chuẩn mực mới của thời đại.

"Việt Nam tin rằng ASEAN cần và phải trở thành một chủ thể tích cực trong tiến trình đó – nơi không chỉ tiếp nhận các xu thế toàn cầu, mà là một động lực góp phần định hình chính các xu thế ấy.

Để hiện thực hóa khát vọng đó, ASEAN cần tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, tự cường, thống nhất trong đa dạng - những giá trị làm nên thành công của mình - nhưng với cách tiếp cận sáng tạo hơn: đồng thuận về giá trị nhưng năng động trong hành động, kiên định về nguyên tắc nhưng đổi mới về phương thức, giữ vững về bản sắc nhưng chủ động tạo thời cơ trước những thay đổi của thời đại mới", Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh.

Trên hành trình thực hiện Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất ASEAN hướng tới ba tầm vóc chiến lược.

Thứ nhất, ASEAN cần vượt lên vai trò tham gia để trở thành một chủ thể góp phần định hình các xu thế toàn cầu.

Trong nhiều thập kỷ qua, ASEAN là một trong những khu vực được thụ hưởng hòa bình, hội nhập và thương mại mở. Nhưng trong một thế giới ngày càng phân mảnh và cạnh tranh gay gắt, ASEAN cần có tiếng nói mạnh mẽ hơn trong việc tham gia xây dựng các chuẩn mực, luật lệ và cấu trúc hợp tác mới, giải quyết các khác biệt trên cơ sở luật pháp quốc tế.

ASEAN cần trở thành một trung tâm của đối thoại, tâm điểm của hợp tác và điểm tựa của lòng tin. Đó chính là đóng góp đặc biệt của ASEAN đối với hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực cũng như thế giới.

Thứ hai, ASEAN cần chuyển mình từ một trung tâm sản xuất thành một trung tâm đổi mới sáng tạo. Theo Thủ tướng, trong nhiều thập kỷ, lợi thế lao động và vị trí địa lý đã đưa ASEAN trở thành một mắt xích quan trọng của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tuy nhiên trong kỷ nguyên số, tương lai không thuộc về những nền kinh tế chỉ biết sản xuất mà còn thuộc về những nền kinh tế biết sáng tạo. ASEAN không chỉ là nơi công nghệ được tiêu thụ mà phải trở thành nơi công nghệ được tạo ra; không chỉ là nơi các chuỗi cung ứng đi qua mà phải trở thành nơi các chuỗi giá trị được hình thành.

Để đạt được mục tiêu đó, ASEAN cần đầu tư mạnh mẽ hơn cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế số và nguồn nhân lực chất lượng cao, hướng tới xây dựng hệ sinh thái công nghệ và số hóa mang bản sắc ASEAN, đồng thời đóng góp tích cực vào việc hình thành các chuẩn mực chung của thế giới.

Thứ ba, ASEAN không chỉ là một cộng đồng các quốc gia mà còn là một cộng đồng thực sự của người dân.

"Mục tiêu cuối cùng của mọi chiến lược phát triển không phải là những con số tăng trưởng mà là chất lượng cuộc sống của người dân. Chúng ta tin rằng đổi mới mà làm gia tăng khoảng cách thì không phải là tiến bộ. Và tăng trưởng mà thiếu bao trùm thì không thể bền vững.

Vì thế, một ASEAN thành công không chỉ được đo bằng GDP mà bằng cơ hội tạo ra cho thế hệ trẻ, vai trò trao cho phụ nữ, sự bảo vệ dành cho những nhóm dễ bị tổn thương, và mức độ để mỗi người dân đều cảm nhận đây chính là cộng đồng mình thực sự thuộc về", Thủ tướng Lê Minh Hưng nói.

Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định, giá trị lớn nhất mà ASEAN đã chứng minh trong gần 60 năm qua là khác biệt không dẫn đến chia rẽ, thống nhất không triệt tiêu đa dạng và hội nhập không làm mất đi bản sắc. Trong những thập niên tới, ASEAN cần tiếp tục chứng minh rằng một cộng đồng đoàn kết và tự cường hoàn toàn có thể đóng vai trò tích cực trong việc định hình hòa bình, hợp tác và phát triển của khu vực cũng như thế giới.

Trong tiến trình đó, Thủ tướng nhấn mạnh Việt Nam cam kết tiếp tục đồng hành cùng ASEAN bằng khát vọng kiến tạo tương lai, với tất cả con tim và khối óc, bởi tương lai của Việt Nam gắn liền với tương lai của ASEAN cũng như gắn liền với hòa bình, ổn định và thịnh vượng chung của cả khu vực.

Mạnh Quốc - Hữu Thắng