Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký ban hành Công điện số 03/CĐ-TTg yêu cầu tiếp tục tập trung cao độ cho công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).
Công điện được gửi tới Bộ trưởng các Bộ: Nông nghiệp và Môi trường, Quốc phòng, Công an, Ngoại giao, Khoa học và Công nghệ, Công Thương; Tổng Thanh tra Chính phủ; Bí thư tỉnh ủy, thành ủy và Chủ tịch UBND 22 tỉnh, thành phố ven biển.
Theo đánh giá của Chính phủ, thời gian qua, công tác chống IUU đã có những chuyển biến tích cực. Ý thức chấp hành pháp luật của đa số ngư dân, doanh nghiệp được nâng lên; công tác quản lý tàu cá, giám sát hoạt động khai thác trên biển, truy xuất nguồn gốc từng bước đi vào nền nếp; việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý vi phạm có tiến bộ. Tuy nhiên, IUU vẫn là thách thức trực tiếp và lâu dài, tuyệt đối không được chủ quan, hình thức, không để phát sinh sơ hở, lỗ hổng trong tổ chức thực hiện và thực thi công vụ.
Thủ tướng chỉ đạo siết chặt trách nhiệm địa phương trong chống IUU, không chấp nhận khép hồ sơ hình thức, không xử phạt hoặc xử phạt không đúng, không báo cáo "đã xử lý 100%" khi thực tế chưa xử lý dứt điểm.
Thủ tướng nhấn mạnh, chống khai thác IUU, gỡ cảnh báo "thẻ vàng" của Ủy ban châu Âu là nhiệm vụ đòi hỏi quyết tâm chính trị cao nhất và hành động đồng bộ, quyết liệt từ Trung ương đến cơ sở; kiên quyết không để một bộ phận nhỏ tổ chức, cá nhân vì lợi ích riêng cố tình vi phạm pháp luật hoặc lợi dụng, tiếp tay, bao che, làm ảnh hưởng hình ảnh quốc gia trên trường quốc tế. Tinh thần xuyên suốt được Thủ tướng quán triệt là cương quyết "tuyên chiến" với IUU.
Trong đó, Thủ tướng yêu cầu Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan thành lập đoàn kiểm tra liên ngành, trực tiếp kiểm tra tại các địa phương ven biển, tập trung đánh giá thực chất kết quả "khép hồ sơ" các vụ việc vi phạm IUU - lĩnh vực mà nhiều địa phương báo cáo đạt tỉ lệ rất cao, trên 90%. Việc kiểm tra nhằm làm rõ khép hồ sơ có đúng quy định hay không, có bỏ lọt vi phạm, không xử phạt hoặc xử phạt không đúng hay không, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của từng cấp, từng cơ quan, đơn vị, cá nhân liên quan. Kết quả kiểm tra phải được tổng hợp, báo cáo Thủ tướng trước ngày 25/1/2026.
Đoàn kiểm tra cũng sẽ tập trung rà soát toàn diện công tác quản lý đội tàu cá, đặc biệt là tình trạng tàu cá "ba không"; việc triển khai các giải pháp kiểm soát tàu cá ra, vào cảng; công tác phòng, chống gian lận thương mại, gian lận hồ sơ, chứng từ trong toàn chuỗi từ khai thác, thu mua, chế biến đến xuất khẩu thủy sản. Đối với doanh nghiệp, đoàn sẽ kiểm tra việc tự khai báo, tự khắc phục tồn tại trong hoạt động chế biến, xuất khẩu sang EU và các thị trường khác; trường hợp phát hiện vi phạm sẽ chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý nghiêm theo quy định.
Song song đó, công tác điều tra, xử lý các vụ án, vụ việc liên quan đến khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài; việc lắp đặt, duy trì và vận hành thiết bị giám sát hành trình (VMS); vận hành cơ sở dữ liệu nghề cá; cũng như việc triển khai chính sách chuyển đổi nghề, hỗ trợ sinh kế cho ngư dân đều được yêu cầu kiểm tra, đánh giá cụ thể.
Thủ tướng giao Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì chuẩn hóa, liên thông cơ sở dữ liệu nghề cá, bảo đảm dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống"; hoàn thiện giải pháp kỹ thuật để hệ thống VMS và các nền tảng dữ liệu vận hành ổn định, đồng bộ, đáp ứng yêu cầu quản lý tàu cá, xử phạt vi phạm, truy xuất nguồn gốc và tổng hợp báo cáo.
Bộ Quốc phòng được yêu cầu tiếp tục tăng cường tuần tra, kiểm soát tại các vùng biển giáp ranh, không để phát sinh tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài; kiểm soát chặt chẽ tàu cá xuất, nhập bến qua trạm biên phòng, bảo đảm thống nhất dữ liệu với hệ thống quản lý nghề cá; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn thuyền trưởng thực hiện nhật ký khai thác điện tử theo quy định.
Tinh thần xuyên suốt được Thủ tướng quán triệt là cương quyết "tuyên chiến" với IUU.
Bộ Công an được giao khẩn trương điều tra, đưa ra xét xử các vụ án môi giới đưa tàu cá, ngư dân khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài; đẩy nhanh xử lý các tổ chức, cá nhân vi phạm liên quan đến một số lô hàng thủy sản theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Bộ Ngoại giao có trách nhiệm phối hợp với lực lượng chức năng nước sở tại, làm việc với các thuyền trưởng đang bị giam giữ ở nước ngoài để điều tra, thu thập chứng cứ, xử lý triệt để các vụ việc vi phạm, hoàn thành trước ngày 25/1/2026. Tổng Thanh tra Chính phủ tập trung thanh tra một số địa phương, làm rõ trách nhiệm trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ chống IUU.
Đối với địa phương, Thủ tướng yêu cầu Bí thư tỉnh ủy, thành ủy trực tiếp chỉ đạo Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố ven biển chịu trách nhiệm toàn diện trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về kết quả xử phạt vi phạm hành chính và việc "khép hồ sơ" trong chống khai thác IUU. Kiên quyết không chấp nhận việc khép hồ sơ hình thức, không xử phạt hoặc xử phạt không đúng; tuyệt đối không báo cáo "đã xử lý 100%" khi thực tế chưa xử lý dứt điểm.
Các địa phương phải bố trí nguồn lực triển khai thực chất các hệ thống nhật ký điện tử, cơ sở dữ liệu nghề cá; rà soát các lô hàng xuất khẩu vào EU; bảo đảm số liệu tàu cá ra, vào cảng thống nhất, không "vênh" giữa các lực lượng. Đồng thời, khẩn trương xây dựng và phê duyệt Đề án phát triển thủy hải sản bền vững, báo cáo Thủ tướng trước ngày 25/1/2026.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường, với vai trò cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU, được giao chủ trì theo dõi, đôn đốc, tổng hợp và báo cáo Thủ tướng Chính phủ kết quả thực hiện Công điện này.
