Gian nan nghề câu mực
Từ tháng 2 đến tháng 6 âm lịch hàng năm, ngư dân các làng biển Cảnh Dương (Hòa Trạch), Lý Hòa (Đông Trạch), Nhân Trạch (Nam Trạch), Bảo Ninh (Đồng Hới), thuộc tỉnh Quảng Trị, bước vào mùa câu mực. Loài hải sản này vốn dĩ có giá trị kinh tế cao lại trúng mùa du lịch nên ngư dân các vùng có nguồn thu nhập đáng kể.
Đang trong thời điểm chính vụ câu mực ống, nên hầu hết các ngư dân có thuyền công suất nhỏ (khoảng 6-12m) ở làng biển Bảo Ninh lại chuẩn bị ngư cụ, đá lạnh, nhiên liệu ra khơi câu mực.
Ngư dân Bảo Ninh, phường Đồng Hới ra khơi câu mực.
Với gần 30 năm kinh nghiệm, ông Đào Thành, một ngư dân ở vùng biển Bảo Ninh cho biết, thời điểm này mực xuất hiện khá nhiều nên việc đánh bắt thuận lợi hơn so với trước.
Theo ông Thành chia sẻ, dụng cụ câu mực khá đơn giản, chỉ là một cần tre dài hơn 2m, dây cước dài hơn 10m và mồi giả hình con tôm nhỏ có gắn nhiều móc inox sắc bén. Bên ngoài mồi được quấn dây kim tuyến phản quang để phát sáng dưới ánh đèn, thu hút mực bơi đến.
Hầu hết các thuyền câu mực đêm đều trang bị bình ắc quy và đèn huỳnh quang để tạo nguồn sáng mạnh. Bởi đặc tính của mực là khi phát hiện ánh sáng, chúng sẽ nhanh chóng bơi đến kiếm ăn. Ánh sáng càng mạnh, mực tụ về càng nhiều.
Mực là loại hải sản có giá trị kinh tế nên mang lại nguồn thu nhập khá cao cho ngư dân địa phương.
"Có những đêm tôi câu được gần 30kg mực. Khoảng 5 giờ sáng thì quay thuyền vào bờ bán cho thương lái và các cơ sở chế biến", ông Thành chia sẻ.
Theo ông Thành, thời điểm mực ăn mạnh nhất thường từ chập tối đến nửa đêm và rạng sáng. Người câu phải quan sát con nước, hướng gió, độ sáng của trăng và màu nước biển để xác định luồng mực di chuyển.
Ông cho biết, vào những đêm nước lớn hoặc khi dòng chảy đổi hướng, mực thường nổi lên kiếm ăn nhiều hơn. Khi thả câu, ngư dân phải giữ dây vừa tay, cảm nhận nhịp kéo của con mực rồi kéo đều để lưỡi câu bám chắc. Nếu giật mạnh hoặc kéo quá nhanh, mực dễ tuột khỏi lưỡi. Việc đưa mực lên thuyền cũng cần sự khéo léo, tránh để mực phun nước hoặc rơi trở lại biển.
Mực được các cơ sở chế biến thành nhiều loại khác nhau như mực khô, mực một nắng...
Theo nhiều ngư dân, mùa này mực ống to, thịt dày, chất lượng ngon nên thương lái thu mua với giá cao. Nhờ đó, chỉ sau một đêm ra khơi, nhiều người có thể thu về vài triệu đồng.
Tuy mang lại nguồn thu nhập cao nhưng nghề câu mực không khỏi vất vả, đối diện hiểm nguy. Theo các ngư dân ở đây, ngư dân gần như thức trắng đêm để câu mực. Mỗi chuyến đi khoảng 2 người, ngư dân ra khơi từ 5 giờ chiều hôm nay đến 3 giờ sáng hôm sau mới vào bờ.
Từ mực tươi đến đặc sản bạc triệu
Theo ngư dân địa phương, hiện có 3 loại mực phổ biến được khai thác là mực nang, mực cơm và mực ống. Trong đó, mực ống có giá trị kinh tế cao nhất nhờ thịt dày, vị ngọt và chất lượng thơm ngon.
Thời điểm chính vụ, mực ống nhiều, con to và tươi nên được thương lái thu mua với giá cao. Ngoài việc cung cấp cho các nhà hàng, khách sạn, mực ống còn được các cơ sở chế biến hải sản thu mua để làm mực một nắng, mực khô, giúp giá trị tăng lên nhiều lần.
Mực một nắng loại 1 có giá bán dao động khoảng 1 triệu đồng/1kg.
Vào mỗi sáng sớm, bà Đào Thị Tám, Giám đốc Hợp tác xã Sản xuất, Kinh doanh, Dịch vụ chế biến thủy sản Long Tám (phường Đồng Hới), lại trực tiếp có mặt tại cảng cá để lựa chọn những mẻ mực tươi ngon nhất đưa về chế biến thành các sản phẩm mực một nắng, mực khô.
Thông tin với PV bà Tám cho hay, chất lượng nguyên liệu là yếu tố quyết định giá trị sản phẩm. "Ngay khi đưa mực từ cảng về, công nhân được huy động tập trung để sơ chế và đem phơi dưới nắng lớn đầu ngày nhằm giữ được độ tươi ngon.
Trung bình, mỗi tạ mực tươi cho khoảng nửa tạ mực một nắng thành phẩm. Mực ống tươi loại tốt có giá khoảng 600.000 đồng/kg, sau khi chế biến đúng quy trình có thể bán với giá khoảng 1 triệu đồng/kg", bà cho biết.
Nếu trước đây các cơ sở chủ yếu sản xuất mực khô truyền thống, thì những năm gần đây, mực một nắng ngày càng được thị trường ưa chuộng nhờ giữ được độ mềm, dai và vị ngọt tự nhiên của hải sản tươi.
Nhiều cơ sở chế biến cho biết, bước vào mùa du lịch, lượng đơn hàng tăng đáng kể, đặc biệt từ các thị trường lớn như Hà Nội, Tp.HCM và các tỉnh phía Bắc. Sự phát triển của du lịch đã góp phần mở rộng đầu ra cho các sản phẩm chế biến từ hải sản, tạo thêm việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.
Lãnh đạo địa phương cho biết, bên cạnh việc khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế biển, địa phương đang tập trung triển khai các chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất, xây dựng thương hiệu sản phẩm đặc trưng, khuyến khích các hợp tác xã và cơ sở chế biến nâng cao chất lượng, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.
Đây được xem là một trong những hướng đi quan trọng nhằm gia tăng giá trị cho ngành thủy sản, thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương gắn với du lịch và dịch vụ.
Công đoạn phơi mực một nắng rất cầu kỳ.
Tranh thủ những ngày thời tiết thuận lợi, cơ sở làng chài Sỹ Hằng của bà Phạm Thị Hằng, ở phường Đồng Hới, luôn nhộn nhịp không khí chế biến các loại hải sản, đặc biệt là mực một nắng.
Bà Hằng cho biết, để làm ra những con mực một nắng chất lượng, khâu lựa chọn nguyên liệu đóng vai trò quyết định. Mực phải là loại mực ống kích cỡ lớn, vừa được đánh bắt, còn tươi, da sáng bóng và thân dày.
Sau khi được làm sạch, mực được đem phơi qua một lượt nắng lớn. Người chế biến phải tính toán thời gian hợp lý để mực khô ráo bên ngoài nhưng vẫn giữ được độ mềm, độ ngọt tự nhiên bên trong.
"Mực phơi quá lâu sẽ bị khô cứng, mất đi vị ngọt đặc trưng. Loại ngon nhất là khi nướng lên vẫn giữ được mùi thơm, thịt dai mềm và đậm vị biển", bà Hằng chia sẻ.
Nhờ nguồn nguyên liệu tươi ngon từ các chuyến biển đêm cùng kinh nghiệm chế biến truyền thống, sản phẩm mực một nắng của địa phương ngày càng được người tiêu dùng ưa chuộng. Không chỉ phục vụ khách du lịch, nhiều cơ sở còn mở rộng kênh phân phối đến các tỉnh, thành phố trên cả nước, góp phần nâng cao giá trị hải sản địa phương, tạo việc làm cho người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế biển gắn với du lịch, thương mại.
