Trồng dược liệu trên thân cau, lão nông Thanh Hóa mở hướng làm kinh tế mới

Từ vườn cau cho nguồn thu tiền tỷ

Giữa trưa hè, khu vườn cau hơn 5 ha của ông Hà Văn Dũng (60 tuổi, xã Giao An, Thanh Hóa) phủ một màu xanh mát. Dưới tán cau cao vút, những cụm cây nhỏ bám chặt vào thân, xòe ra như tổ chim. "Đây là cốt toái bổ – một loại dược liệu quý", ông Dũng nói, tay chỉ lên thân cau lấm tấm những bụi cây lạ.

Gắn bó nhiều năm với nghề thu gom dược liệu và buôn cau, ông Dũng sớm nhận thấy tiềm năng kinh tế từ loại cây này. Năm 2006, ông phá bỏ hơn 1 ha cây ăn quả để chuyển sang trồng cau. Từ 10 sào ban đầu với hơn 1.200 cây, đến nay gia đình ông đã phát triển vườn cau rộng hơn 5 ha.

Cau cho thu hoạch ổn định từ năm 2011, mang lại nguồn thu hàng tỷ đồng mỗi năm. Không dừng lại ở bán quả, ông còn tận dụng mo cau và nhân giống cây để gia tăng giá trị.

Tuy nhiên, điều khiến lão nông này trăn trở là làm sao khai thác thêm giá trị từ thân cau – phần vốn chỉ đóng vai trò nâng đỡ.

Trong những lần lên núi thu mua dược liệu, ông nhận thấy cốt toái bổ – loại cây có tác dụng bổ thận, mạnh gân cốt – ngày càng khan hiếm do bị khai thác quá mức.

"Nếu không tìm cách bảo tồn, cây này có thể biến mất", ông nói.

Đến mô hình dược liệu trên thân cau

Năm 2010, ông mang vài khóm cốt toái bổ từ rừng về, thử ghép lên thân cau. Do đặc tính sống ký sinh, bám trên đá hoặc thân cây, loài này thích nghi khá tốt. Dù vậy, những năm đầu, việc trồng gặp nhiều khó khăn do thiếu kinh nghiệm.

Sau nhiều lần thất bại, ông dần tìm ra điều kiện phù hợp về độ ẩm, ánh sáng. Khoảng 5 năm sau, những bụi cốt toái bổ đầu tiên bắt đầu cho củ.

Thay vì bán ngay, ông giữ lại toàn bộ để nhân giống. Từ vài khóm ban đầu, đến nay vườn cau của ông có gần 1.000 bụi cốt toái bổ phân bố khắp các thân cây.

Theo ông, việc tận dụng thân cau làm "giá thể sống" giúp tiết kiệm diện tích đất và chi phí đầu tư, đồng thời tạo môi trường sinh trưởng tự nhiên cho dược liệu.

Hiện cốt toái bổ có giá từ 35.000–50.000 đồng/kg, được nhiều người làm đông y tìm mua. Nếu khai thác thương mại, riêng phần dược liệu có thể mang lại khoảng 200 triệu đồng mỗi năm.

Tuy nhiên, ông Dũng chưa vội bán. "Tôi muốn nhân giống thật nhiều, vừa làm vườn dược liệu, vừa giữ lại nguồn cây quý", ông nói.

Đại diện UBND xã Giao An đánh giá mô hình "cau – dược liệu" là hướng đi sáng tạo, tận dụng tối đa tài nguyên sẵn có, đồng thời góp phần bảo tồn nguồn dược liệu bản địa. Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, cách làm này còn giúp giảm áp lực khai thác cây thuốc trong rừng tự nhiên – vấn đề đang ngày càng đáng lo ngại.

Trong thời gian tới, ông Dũng dự định mở rộng diện tích trồng cốt toái bổ và chia sẻ kinh nghiệm cho người dân địa phương. Với ông, giá trị lớn nhất không chỉ nằm ở thu nhập, mà còn ở việc giữ lại một giống cây quý đang dần mai một.