Ukraine đang nỗ lực tiến hành bán đấu giá tàu chở hàng rời Emmakris III – một con tàu bị tịch thu do có liên quan đến Nga và đã bị mắc kẹt tại cảng trên Biển Đen từ khi xung đột bùng nổ vào tháng 2/2022.
Thông tin về con tàu đã được đăng tải trên trang web của Cơ quan Thu hồi và Quản lý Tài sản Quốc gia Ukraine (ARMA) từ cuối tuần trước, và văn phòng báo chí của cơ quan này cho biết họ đang tiến hành các bước chuẩn bị cho việc bán tàu.
Hiện tại, con tàu vẫn đang neo đậu tại cảng thương mại Chornomorsk, thuộc khu vực Odessa. Tuy nhiên, hành trình thanh lý các tài sản hàng hải bị tịch thu như vậy đang gặp nhiều khó khăn.
Tàu Emmakris III – được đóng tại Nhật Bản vào năm 2000, có trọng tải 73.000 DWT, chiều dài 225 mét và gồm 7 hầm hàng – vốn có mặt tại cảng Chornomorsk vào thời điểm chiến sự bắt đầu để bốc khoảng 60.000 tấn ngũ cốc do chính phủ Ai Cập đặt mua.
Mặc dù các hồ sơ ghi nhận chủ sở hữu đăng ký tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), ARMA đã đưa ra bằng chứng trước tòa cho thấy chủ sở hữu thực tế là một công ty Nga có tên là Linter, đăng ký tại thành phố Rostov-on-Don.
Theo cơ sở dữ liệu trực tuyến Equasis, con tàu được quản lý từ Thổ Nhĩ Kỳ. Cũng theo nguồn này, con tàu đã được đổi tên thành Akris vào năm 2025 (số IMO 9218387), tuy nhiên phía Ukraine vẫn tiếp tục sử dụng tên gọi cũ của nó.
Hiện tại, con tàu vẫn đang neo đậu tại cảng thương mại Chornomorsk trên Biển Đen, thuộc khu vực Odessa. Ảnh: Hromadske
Sau quá trình tranh chấp pháp lý kéo dài, con tàu chở hàng rời treo cờ Panama này đã bị tòa án tịch thu và chuyển giao cho ARMA quản lý.
Ban đầu, cơ quan này từng cố gắng tìm kiếm nhà quản lý để khai thác tàu làm kho chứa ngũ cốc nổi. Nhưng vướng mắc pháp lý và những tranh chấp liên quan đến việc cố gắng di chuyển con tàu trái phép ra khỏi Ukraine vào đầu năm 2025 đã khiến ARMA đi đến quyết định thanh lý nó.
Cơ quan này nhấn mạnh rằng đối với một con tàu có quy mô lớn, chi phí bảo dưỡng cao và thời gian nằm không kéo dài như thế này, bán đấu giá là phương án tối ưu nhằm bù đắp tổn thất tài chính cho nhà nước thời chiến.
Khi Ukraine tiếp quản con tàu vào năm 2024, họ đã tiến hành kiểm tra và định giá. Vào thời điểm đó, con tàu được định giá khoảng 2,6 triệu USD, và ARMA xác nhận rằng nó vẫn đang ở trong "tình trạng tốt". Thông tin niêm yết gần đây nhất cho biết con tàu vẫn duy trì ở "trạng thái đạt yêu cầu".
Dù ARMA nỗ lực đẩy mạnh các thủ tục bán đấu giá, thực tế cho thấy thị trường đối với các tài sản hàng hải bị tịch thu tại Ukraine đang thiếu vắng người mua.
Trước nỗ lực rao bán Emmakris III, ARMA từng tổ chức một phiên đấu giá vào đầu tháng 10 đối với một lô gồm 9 tàu sông và tàu ven biển bị bắt giữ tại khu vực Izmail trên sông Danube với mức giá khởi điểm gần 3,4 triệu USD theo nguyên trạng.
Kết quả là không có một nhà đầu tư hay khách hàng nào tham gia phiên đấu giá diễn ra vào ngày 8/10.
Tất cả các con tàu này đều có từ thập niên 1970 và 1980, với nhiều tàu được mô tả là đã bị hư hại, trong khi số khác ở tình trạng tồi tệ do không hoạt động và thiếu bảo dưỡng trong nhiều năm.
Đáng chú ý, một số tàu bị thủng do bị máy bay không người lái (UAV/drone) tấn công gây ngập nước buồng máy, thậm chí bị mắc cạn trên sông như tàu Svir, hay các tàu chở hàng kiểu cũ của Liên Xô như VolgoBalt và Naviger 2.
Bên cạnh giá mua ban đầu, người mua tiềm năng còn phải gánh thêm khoản chi phí khổng lồ khoảng 13 triệu USD tiền thuế hải quan cùng chi phí trục vớt, di dời phức tạp.
Giới quan sát nhận định phần lớn các tài sản này thực chất chỉ còn giá trị như sắt vụn để đem đi phá dỡ.
Tình trạng ế ẩm này đặt ra thách thức không hề nhỏ cho Ukraine trong chiến lược chuyển đổi các tài sản bị tịch thu thành nguồn ngân sách thực tế.
Minh Đức (Theo Maritime Executive, Baird Maritime)
