Chính phủ Ukraine, do Thủ tướng Serhii Koretskyi lãnh đạo, ngày 28/9 thông báo rằng họ đã thông qua một quyết định thiết lập thứ tự ưu tiên cho các khoản chi tiêu nhà nước, trong bối cảnh nền tài chính công của quốc gia Đông Âu vẫn đang chịu áp lực trong năm thứ 5 xung đột.
Các ưu tiên quan trọng nhất
Trong một tuyên bố được công bố vào ngày 28/9, ông Koretskyi cho biết, chính phủ sẽ chủ yếu tài trợ cho quốc phòng, lương hưu, trợ cấp xã hội và tiền lương khu vực công, đồng thời hoãn các khoản chi tiêu không thiết yếu.
"Trong điều kiện này, chúng tôi tiếp tục áp dụng các biện pháp chống khủng hoảng nghiêm ngặt để đảm bảo các ưu tiên quan trọng nhất – nhu cầu quốc phòng và phúc lợi của người dân", ông Koretskyi nói.
Các khoản chi tiêu được coi là ít cấp bách hơn sẽ bị tạm dừng, bao gồm xây dựng mới, tái thiết và đại tu không thiết yếu, cũng như sửa chữa các tiện ích công cộng như công viên, quảng trường, đài phun nước và lát lại đường phố.
Ông Koretskyi cho biết, các dự án này sẽ được thực hiện sau, nhưng nguồn lực hiện tại phải được dành cho các lĩnh vực thiết yếu.
"Cuối cùng, đã đến lúc phải ngừng chi tiền cho các hạng mục không ưu tiên", ông nói, đồng thời kêu gọi các cơ quan tự quản địa phương đặt ra các ưu tiên tương tự trong ngân sách của riêng họ và cắt giảm chi tiêu không cần thiết.
Theo Thủ tướng Ukraine, một phần nguồn tài trợ quốc tế theo kế hoạch vẫn chưa đến do các nghĩa vụ chưa được thực hiện đối với các đối tác quốc tế.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Thủ tướng Ukraine Serhii Koretskyi. Ảnh: Ukrainska Pravda
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 28/9 xác nhận đã có cuộc gặp với Thủ tướng và nhóm ngoại giao rộng hơn của Ukraine ngay sau đó.
Chính phủ, Văn phòng Tổng thống và Bộ Ngoại giao Ukraine đã được giao một nhiệm vụ rõ ràng: Đáp ứng nhu cầu tài chính quốc phòng hiện tại của đất nước.
"Tất cả những gì có thể thực hiện cùng với các đối tác, sử dụng nguồn vốn của đối tác – chủ yếu liên quan đến mua sắm quốc phòng – phải được hoàn thành 100% trước cuối năm nay", ông Zelensky nói, đồng thời nhấn mạnh cần phải đảm bảo nguồn tài chính đầy đủ.
Ông cho biết ông kỳ vọng sẽ nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ các nhà lập pháp, và nói thêm rằng nếu chính phủ đáp ứng các cam kết của mình trước ngày 15/10 để đảm bảo nguồn tài chính mà Ukraine cần, thì quốc hội phải tuân thủ một lịch trình rõ ràng tương tự.
"Vấn đề chưa có lời giải"
Trước đó, trong cuộc phỏng vấn với trang tin tức trực tuyến TSN.ua của Ukraine ngày 27/9, Thủ tướng Koretskyi cho biết, nhờ các biện pháp thắt lưng buộc bụng, Kiev đã thu hẹp lỗ hổng ngân sách từ 27 tỷ USD (23,7 tỷ Euro) xuống còn 20 tỷ USD (17,6 tỷ Euro).
Đồng thời, ông cũng cảnh báo rằng việc làm thế nào để bù đắp khoản thiếu hụt còn lại "vẫn là một vấn đề chưa có lời giải".
Theo ông, việc cắt giảm chi tiêu sẽ ảnh hưởng đến các lĩnh vực như sửa chữa đường sá và các dự án văn hóa, trong khi tiền lương cho quân đội vẫn được đảm bảo.
"Chúng tôi đang tìm cách tối ưu hóa và phân bổ lại các nguồn lực sẵn có để xác định các ưu tiên. Lực lượng vũ trang là ưu tiên hàng đầu của tất cả chúng ta", ông Koretskyi nói với TSN.ua, đồng thời nhấn mạnh rằng tiền lương quân đội sẽ được đảm bảo.
Kiev đang đàm phán với Ủy ban Châu Âu, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và các đồng minh khác về cách lấp đầy lỗ hổng ngân sách; vấn đề này đang ảnh hưởng đến Bộ Quốc phòng và có nguy cơ làm chậm trễ việc chuyển giao các loại vũ khí đang rất cần thiết.
Việc giao tranh gần đây leo thang căng thẳng đã làm tăng tính cấp bách cho nỗ lực của Ukraine trong việc tìm kiếm nguồn tài chính.
"Dù đã nỗ lực chung, chúng tôi vẫn chưa tìm ra cách để trang trải các khoản chi phí này", ông Koretskyi cho biết.
Thủ tướng Ukraine khẳng định con số 27 tỷ USD không phải là yêu cầu cấp thêm vốn mới, vì con số này vốn đã nằm trong tổng chi phí tài trợ hàng năm (ước tính khoảng 155 tỷ USD hay 136,3 tỷ Euro) mà Ukraine đã thông báo cho các đồng minh vào tháng 2.
Ông cho biết, Ukraine đã gửi một bản đánh giá tương tự cho Ủy ban châu Âu khi Brussels chuẩn bị gói vay hỗ trợ trị giá 90 tỷ Euro. Khoản vay này được chia đều: 45 tỷ Euro dành cho năm 2026 và 45 tỷ Euro cho năm 2027, và việc giải ngân đã bắt đầu được thực hiện.
Các quan chức Ukraine đã đề xuất ý tưởng giải ngân sớm một phần khoản vay, nhưng điều này sẽ làm giảm nguồn vốn cho năm sau và có thể khiến tình hình trở nên tồi tệ hơn.
Theo Euronews, các quan chức của Ủy ban châu Âu – cơ quan điều hành EU – vẫn đang nỗ lực xác định chính xác mức thâm hụt ngân sách và hối thúc Ukraine đẩy nhanh các cải cách để có thể tiếp cận khoản viện trợ tài chính trị giá khoảng 20 tỷ Euro dành cho năm nay.
Brussels sẽ tổ chức một cuộc họp mới của Nền tảng Hỗ trợ Ukraine (Ukraine Donor Platform) vào ngày 29/9, với sự tham gia của đại diện các quốc gia đồng minh và các tổ chức tài chính.
"Chúng tôi muốn tập hợp các đối tác quốc tế sẵn sàng thảo luận về cách thức bù đắp lỗ hổng ngân sách", một người phát ngôn của Ủy ban châu Âu nói với Euronews ngày 28/9.
Minh Đức (Theo Kyiv Post, Euronews)
