Mạng lưới đường sắt khu vực đầu mối Tp.HCM đang được định hình với hàng loạt tuyến mới, kết nối Tp.HCM với các trung tâm công nghiệp, cảng biển và các tỉnh, thành trong vùng. Theo dự thảo quy hoạch đang được Cục Đường sắt Việt Nam trình Bộ Xây dựng, riêng giai đoạn đến năm 2030, nhu cầu vốn đầu tư cho hệ thống này ước tính lên tới 92.673 tỷ đồng.
Cục Đường sắt Việt Nam đang đề xuất hơn 92.000 tỷ đồng phát triển đường sắt khu vực Tp.Hồ Chí Minh đến năm 2030. Ảnh: Báo Hà Nội Mới.
Tp.HCM quy hoạch 8 tuyến đường sắt
Cục Đường sắt Việt Nam đang trình Bộ Xây dựng dự thảo Quy hoạch các tuyến, ga đường sắt khu vực đầu mối Tp.HCM.
Hệ thống gắn với 4 ga đầu mối gồm: Trảng Bom, An Bình, Tân Kiên và Thủ Thiêm, được tổ chức chức năng phục vụ hành khách và hàng hóa phù hợp với nhu cầu vận tải.
Tổng nhu cầu vốn đầu tư theo quy hoạch dự kiến khoảng 544.231 tỷ đồng. Giai đoạn đến năm 2030 cần khoảng 92.673 tỷ đồng; giai đoạn 2031 - 2050 khoảng 451.558 tỷ đồng.
Về nguồn lực, ngân sách Nhà nước là nguồn vốn chủ đạo, ưu tiên bảo đảm kinh phí cho quản lý, bảo trì và đầu tư kết cấu hạ tầng đường sắt.
Giai đoạn đến năm 2030, dự thảo đề xuất ưu tiên khởi công một số tuyến quan trọng. Đặc biệt là đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam; tuyến Biên Hòa - Vũng Tàu.
Đầu tư đoạn An Bình/Trảng Bom - Thị Vải cùng các nhánh kết nối cảng và tuyến Tp.HCM - Cần Thơ - Cà Mau, trước mắt xây dựng đường đơn đoạn Tp.HCM - Cần Thơ.
Sau năm 2030, dự kiến cải tạo, nâng cấp tuyến đường sắt Hà Nội - Tp.HCM hiện hữu.
Đồng thời hoàn thành và đưa vào khai thác các tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, An Bình - Sài Gòn (Hòa Hưng) - Tân Kiên, Biên Hòa - Vũng Tàu, Tp.HCM - Lộc Ninh và Tp.HCM - Cần Thơ - Cà Mau.
Huy động vốn cho đại dự án đường sắt
Về huy động và phân bổ vốn đầu tư, dự thảo quy hoạch xác định ngân sách Nhà nước là nguồn vốn chủ đạo, cần được ưu tiên bảo đảm cho công tác quản lý, bảo trì và đầu tư kết cấu hạ tầng đường sắt.
Theo đó, cần ưu tiên bố trí ngân sách Trung ương trong kế hoạch đầu tư công trung hạn và hằng năm với tỷ lệ phù hợp, nhằm bảo đảm phát triển kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia theo quy hoạch.
Bên cạnh nguồn vốn ngân sách, dự thảo đề xuất sử dụng vốn vay ưu đãi cho các dự án đường sắt quy mô lớn, có sức lan tỏa và tính liên kết vùng, miền cao, đặc biệt là các dự án trên những trục huyết mạch Bắc - Nam và Đông - Tây.
Đồng thời, khuyến khích nguồn vốn xã hội hóa tham gia đầu tư phương tiện vận tải và các công trình hỗ trợ hoạt động vận tải như kho, bãi hàng, phương tiện xếp dỡ...
Dự thảo quy hoạch cũng đề xuất cho phép tách công tác giải phóng mặt bằng thành dự án độc lập để triển khai trước, đồng thời huy động nguồn lực đầu tư ngay từ bước phê duyệt chủ trương đầu tư.
Đối với các dự án đường sắt đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), nhằm bảo đảm phương án tài chính, dự thảo đề xuất nghiên cứu bổ sung quy định theo hướng cho phép ngân sách Nhà nước hỗ trợ dự án với tỉ lệ tối đa không quá 80%.
Với tổng nhu cầu vốn toàn kỳ quy hoạch lên tới hơn 544.000 tỷ đồng, phát triển đường sắt được xem là một trong những bài toán hạ tầng lớn của khu vực Tp.HCM trong những thập kỷ tới. Trước mắt, việc ưu tiên các tuyến có tính kết nối vùng, kết nối cảng và đáp ứng nhu cầu vận tải được kỳ vọng tạo nền tảng để mạng lưới đường sắt từng bước hoàn thiện. Tuy nhiên, để biến quy hoạch thành những tuyến đường sắt thực tế, bài toán về nguồn vốn, giải phóng mặt bằng và cơ chế huy động đầu tư sẽ đóng vai trò quyết định.
Trúc Chi (t/h Xây Dựng, Nhà báo & Công luận)
