Trong bối cảnh an ninh thay đổi ở châu Âu, Hungary dưới thời Thủ tướng Peter Magyar gần đây đã có động thái đáng chú ý khi cắt giảm đáng kể khoản vay quốc phòng đề xuất từ EU.
Ông Thomas Regnier, người phát ngôn của Ủy ban châu Âu, xác nhận rằng các nhà chức trách Hungary đã thông báo với Brussels về ý định giới hạn khoản vay quốc phòng từ EU ở mức 5,4 tỷ Euro trong khuôn khổ chương trình "An ninh và Hành động vì châu Âu" (SAFE) – quỹ quốc phòng trị giá 150 tỷ Euro của khối này
Con số mới nhất này chỉ bằng khoảng 1/3 mức 16,4 tỷ Euro mà cựu Thủ tướng Hungary Viktor Orban từng đề xuất.
Theo Euronews, ông Magyar – người nhậm chức vào tháng 5 thay thế ông Orban – cho biết ông muốn đánh giá lại đề xuất ban đầu do lo ngại về các rủi ro tham nhũng.
Trong khi đó, Brussels nhấn mạnh rằng các quốc gia thành viên có quyền quyết định mức vay thực tế trong hạn mức SAFE đã được phân bổ cho họ.
"Chúng tôi luôn nói rất rõ ràng với chính quyền và chính phủ mới của Hungary rằng họ có quyền xem xét lại theo tình hình hiện tại, và giờ đây họ đã quyết định vay ít hơn so với mức chúng tôi dự kiến phân bổ ban đầu cho Hungary", ông Regnier nói với Euronews.
Thủ tướng Hungary Peter Magyar. Ảnh: United24 Media
Tương tự Hungary, theo ông Regnier, Italy cũng đã tự cắt giảm quy mô khoản vay quốc phòng trong khuôn khổ SAFE, từ mức 14,9 tỷ Euro xuống còn 8 tỷ Euro. Con số mới cũng chỉ bằng khoảng hơn một nửa mức mà chính phủ của Thủ tướng Italy Giorgia Meloni dự kiến ban đầu.
Ủy ban châu Âu – cơ quan điều hành EU – hiện đang đánh giá kế hoạch đã điều chỉnh của cả hai quốc gia. Việc cắt giảm này có thể để lại khoản ngân sách gần 20 tỷ Euro sẵn sàng cho việc phân bổ lại trong khuôn khổ chương trình trị giá 150 tỷ Euro.
Chương trình cho vay lãi suất thấp SAFE được Brussels triển khai lần đầu tiên vào năm 2025 nhằm tăng cường năng lực công nghiệp quốc phòng và khả năng sẵn sàng chiến đấu của châu Âu trước các thách thức an ninh trong bối cảnh xung đột tiếp diễn giữa Nga và Ukraine.
SAFE là một phần trong kế hoạch "Sẵn sàng 2030" (Readiness 2030) của Ủy ban châu Âu, với mục tiêu huy động tới 800 tỷ Euro chi tiêu quốc phòng bổ sung vào cuối thập kỷ này. Kế hoạch đặc biệt chú trọng vào việc đẩy mạnh mua sắm các sản phẩm quốc phòng ưu tiên.
Theo chương trình này, ít nhất 65% giá trị của hệ thống vũ khí được mua sắm phải có nguồn gốc từ một quốc gia thành viên EU, Ukraine, hoặc một quốc gia thuộc Khu vực Kinh tế châu Âu hay Hiệp hội Thương mại Tự do châu Âu. 35% còn lại có thể được lấy từ bất kỳ quốc gia thứ ba nào.
Theo trang TVP World, Ba Lan vẫn là quốc gia tham gia lớn nhất vào chương trình, sau khi ký thỏa thuận vay trị giá 43,7 tỷ Euro vào tháng 5. Đây là quốc gia thành viên đầu tiên hoàn tất thỏa thuận như vậy.
Nguồn vốn này dự kiến sẽ hỗ trợ các dự án của Ba Lan, bao gồm hệ thống phòng không, hệ thống chống máy bay không người lái (UAV/drone) và cơ sở hạ tầng quân sự.
Minh Đức (Theo Euronews, TVP World)
