Tổng thống Donald Trump dọa áp đặt lệnh cấm vận thương mại đối với Tây Ban Nha, gây thêm một cú sốc nữa cho Liên minh châu Âu (EU) và buộc các nhà lãnh đạo châu Âu phải tập hợp ủng hộ Madrid.
Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez. (Ảnh: Reuters)
Ông Trump đã tung đòn công kích hôm thứ Ba sau khi Madrid từ chối cho phép máy bay chiến đấu Mỹ sử dụng các căn cứ không quân của nước này để tấn công Iran. Thủ tướng Pedro Sánchez giữ vững lập trường vào hôm thứ Tư, mô tả cuộc chiến kéo dài 5 ngày do Mỹ và Israel phát động nhằm vào Iran là bất hợp pháp.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron lập tức đứng về phía ông Sánchez, bày tỏ sự đoàn kết trước "những mối đe dọa cưỡng ép kinh tế gần đây" nhằm vào Tây Ban Nha. Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa cũng nhấn mạnh rằng "EU sẽ luôn bảo đảm lợi ích của các quốc gia thành viên được bảo vệ đầy đủ."
Quan hệ xuyên Đại Tây Dương lại bị thử thách
Cuộc đối đầu mới nhất của ông Trump với một quốc gia EU diễn ra chỉ vài tuần sau khi ông tuyên bố sẽ sáp nhập Greenland, một vùng lãnh thổ tự trị của Đan Mạch. Vụ việc đó đã đẩy quan hệ xuyên Đại Tây Dương tới giới hạn và khiến các nghị sĩ châu Âu tạm dừng triển khai thỏa thuận thương mại song phương đạt được vào mùa hè năm ngoái tại khu nghỉ dưỡng golf của ông Trump ở Scotland.
Thủ tướng Đức Friedrich Merz (người có mặt tại Phòng Bầu dục khi ông Trump tung ra những lời chỉ trích) nói: "Không có chuyện Tây Ban Nha sẽ bị đối xử đặc biệt bất lợi" về thương mại với tư cách là thành viên EU, đồng thời khẳng định ông muốn tránh việc công khai chỉnh sửa phát ngôn của ông Trump.
Tuy nhiên, trong các bình luận sau đó với báo chí Đức, ông tỏ ra thẳng thắn hơn.
"Tại Washington, họ biết rằng về phía châu Âu, chúng tôi đã chạm đến giới hạn của những gì chúng tôi sẵn sàng chấp nhận", ông Merz nói. "Tôi có cảm giác rằng Tổng thống và đội ngũ của ông ấy cũng nhìn nhận vấn đề theo cách đó."
"Bàn tay vững vàng"
Trong cuộc căng thẳng liên quan đến Greenland, EU đã tránh phản ứng vội vã hay cứng rắn quá mức và thành công trong việc hạ nhiệt khủng hoảng.
Hiện nay, khối này phải đối mặt với một ông Trump đang nổi giận sau phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ hồi tháng trước, theo đó lật ngược chương trình thuế quan cốt lõi của ông. Đáng chú ý, dù tòa bác bỏ các mức thuế "có đi có lại" trên diện rộng của ông, các trợ lý của ông lại cho rằng phán quyết này tái khẳng định quyền của ông trong việc áp đặt lệnh cấm vận kinh tế đối với một quốc gia khác.
Thay vì nhắm vào một hòn đảo Bắc Cực với dân số chưa đến 60.000 người, lần này ông Trump hướng đến một quốc gia 50 triệu dân với nền kinh tế trị giá 1.700 tỷ USD.
Là nền kinh tế lớn thứ tư của EU, Tây Ban Nha là khách hàng lớn mua khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Mỹ, nguồn cung này đáp ứng khoảng 30% nhu cầu khí đốt của nước này trong năm ngoái. Ở chiều ngược lại, Tây Ban Nha xuất khẩu ô liu, rượu vang và mỹ phẩm sang Mỹ.
Tuy nhiên, Mỹ chỉ chiếm 4% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn cầu của Tây Ban Nha, theo Bộ Kinh tế nước này. Tây Ban Nha cũng ghi nhận thâm hụt thương mại song phương 16 tỷ euro với Mỹ trong năm 2025, đồng nghĩa về nguyên tắc, Mỹ có thể chịu thiệt hại lớn hơn nếu quan hệ thương mại bị phong tỏa hoàn toàn.
Những vết rạn đầu tiên
Ngoại trưởng Tây Ban Nha José Manuel Albares cho biết, ông đã bày tỏ "sự ngạc nhiên" với người đồng cấp Đức Johann Wadephul về việc Thủ tướng Merz không thể hiện sự đoàn kết rõ ràng trước các cuộc tấn công của ông Trump.
"Vài tuần trước, ông Trump nhắm các lời đe dọa vào Đan Mạch, Đức và các nước khác vì Greenland. Hôm nay là Tây Ban Nha. Ngày mai có thể lại là Đức hoặc bất kỳ thành viên EU nào khác. Giờ đây, hơn bao giờ hết, điều quan trọng là phải duy trì sự đoàn kết", một quan chức quốc gia giấu tên cho biết do tính nhạy cảm của vấn đề.
Ủy ban châu Âu cũng coi mối đe dọa này là nghiêm trọng, cam kết hôm thứ Tư sẽ "bảo đảm lợi ích của Liên minh châu Âu được bảo vệ đầy đủ."
"Chúng tôi hoàn toàn đoàn kết với tất cả các quốc gia thành viên và mọi công dân của họ, và thông qua chính sách thương mại chung, sẵn sàng hành động nếu cần thiết để bảo vệ lợi ích của EU," Olof Gill, Phó phát ngôn trưởng của Ủy ban châu Âu, cho biết.
Thế Hải (Theo Politico, Euronews)
