Liên minh châu Âu (EU) và Australia đã đạt được một thỏa thuận thương mại quy mô lớn vào thứ Ba, đánh dấu bước đi mới nhất của các đồng minh Mỹ trong việc điều chỉnh lại quan hệ kinh tế trong bối cảnh bất ổn địa chính trị toàn cầu ngày càng gia tăng.
Thỏa thuận, kết quả của gần 8 năm đàm phán, sẽ xóa bỏ phần lớn các mức thuế mà hai bên áp lên hàng hóa của nhau, đồng thời giúp EU tiếp cận tốt hơn nguồn cung khoáng sản quan trọng từ Australia.
Theo thỏa thuận được mong đợi từ lâu này, EU sẽ loại bỏ khoảng 98% thuế nhập khẩu đối với hàng xuất khẩu của Australia, bao gồm rượu vang, sữa, lúa mì, lúa mạch và hải sản. Đổi lại, Australia sẽ xóa hơn 99% thuế đối với hàng hóa EU, đặc biệt là các sản phẩm sữa, ô tô và hóa chất.
"Chúng tôi đang gửi đi một tín hiệu mạnh mẽ tới phần còn lại của thế giới rằng tình hữu nghị và hợp tác là điều quan trọng nhất trong thời điểm biến động", Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho biết trong một tuyên bố đăng trên trang web của Ủy ban hôm thứ Ba.
"EU và Australia có thể cách xa nhau về địa lý nhưng lại rất gần gũi trong cách nhìn nhận thế giới", bà nói thêm. "Với các quan hệ đối tác năng động mới trong lĩnh vực an ninh, quốc phòng cũng như thương mại, chúng ta đang xích lại gần nhau hơn nữa".
Bà von der Leyen đã gặp Thủ tướng Australia Anthony Albanese đầu tuần này để hoàn tất các cuộc đàm phán bắt đầu từ năm 2018.
Các cuộc đàm phán từng bị đình trệ vào năm 2023 do bất đồng, khi Canberra muốn tăng hạn ngạch xuất khẩu thịt cừu và thịt bò sang châu Âu, trong khi EU yêu cầu tiếp cận tốt hơn các khoáng sản quan trọng của Australia và giảm thuế. Hai bên sau đó đã tăng tốc đàm phán trong bối cảnh Mỹ áp mức thuế cao hơn dưới thời Tổng thống Donald Trump.
Xuất khẩu của EU sang Australia được dự báo sẽ tăng tới 33% trong thập kỷ tới, với giá trị xuất khẩu hàng năm đạt 17,7 tỷ euro (20,5 tỷ USD). EU đã ghi nhận thặng dư thương mại hàng hóa 28 tỷ euro với Australia trong năm 2024.
EU chủ yếu nhập khẩu từ Australia các sản phẩm khoáng sản và nông sản, trong khi xuất khẩu sang quốc gia châu Á - Thái Bình Dương này các mặt hàng máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải và hóa chất. Gần như toàn bộ hàng hóa chế tạo và tài nguyên khoáng sản của Australia sẽ được áp mức thuế nhập khẩu 0% vào EU.
Đầu tư từ EU, nguồn vốn đầu tư nước ngoài lớn thứ hai của Australia trong năm 2024, có thể tăng hơn 87%, theo tuyên bố của chính phủ.
Thỏa thuận cũng bao gồm cơ chế bảo vệ song phương, cho phép EU áp dụng các biện pháp nhằm bảo vệ các sản phẩm nhạy cảm và nhà sản xuất châu Âu nếu lượng hàng nhập khẩu từ Australia tăng đột biến gây thiệt hại cho thị trường EU.
Từ trái sang phải: Ông Maros Sefcovic, Ủy viên Thương mại của Liên minh châu Âu (EU); bà Ursula von der Leyen, Chủ tịch Ủy ban châu Âu; ông Anthony Albanese, Thủ tướng Úc, và ông Don Farrell, Bộ trưởng Thương mại Úc trong một cuộc họp báo tại Tòa nhà Quốc hội ở Canberra, Úc, vào thứ Ba, ngày 24/3/2026. (Ảnh: Hilary Wardhaugh/Bloomberg/Getty Images)
Đảm bảo nguồn cung khoáng sản chiến lược
EU cũng sẽ đảm bảo được một phần nguồn cung các nguyên liệu thô quan trọng (CRM) từ Australia như nhôm, lithium và mangan - những yếu tố then chốt đối với an ninh kinh tế của khối.
"Thương mại các nguyên liệu này hiện rất dễ bị gián đoạn trước các cú sốc kinh tế hoặc địa chính trị bất ngờ", EU cho biết, đồng thời nhấn mạnh rằng quan hệ đối tác với "các đối tác đáng tin cậy" là thiết yếu để bảo vệ chuỗi cung ứng.
Khối này đang tìm cách giảm phụ thuộc vào Trung Quốc, đặc biệt trong lĩnh vực khoáng sản quan trọng, nơi Bắc Kinh đã áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với một số tài nguyên then chốt.
Trong lĩnh vực an ninh, Australia và EU cam kết tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực như quản lý khủng hoảng, an ninh hàng hải và các công nghệ đột phá, bao gồm trí tuệ nhân tạo.
Thế Hải (Theo CNBC, Euronews)
