Không để bếp ăn tập thể trở thành "vùng trũng" về an toàn thực phẩm

Chiều 11/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi).

Yêu cầu chặt chẽ hơn giữa tiêu chuẩn an toàn thực phẩm và dinh dưỡng học đường

Phát biểu thảo luận, đại biểu Châu Quỳnh Dao (đoàn An Giang) bày tỏ lo ngại trước quy định miễn cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm đối với bếp ăn tập thể không đăng ký kinh doanh.

Theo dự thảo, các cơ sở này chỉ cần cam kết và nộp cho chính quyền địa phương quản lý. Bà Dao cho rằng, quy định này chưa đáp ứng mục tiêu bảo đảm an toàn thực phẩm, bởi nguy cơ nhiễm vi khuẩn, nấm mốc hay tồn dư hóa chất độc hại không phụ thuộc vào việc bếp ăn có đăng ký kinh doanh hay không.

"Đáng lưu ý, nhiều bếp ăn tập thể có quy mô lớn, mỗi ngày phục vụ hàng trăm, thậm chí hàng nghìn suất ăn cho học sinh hoặc công nhân tại các doanh nghiệp", đại biểu nói.

Dẫn số liệu từ báo cáo giám sát của Quốc hội và Bộ Y tế, đại biểu Châu Quỳnh Dao cho biết, các vụ ngộ độc thực phẩm tại bếp ăn tập thể tự nấu chiếm 22,1% tổng số vụ, nhưng số người bị ảnh hưởng chiếm tới 84,4%.

Riêng năm 2025, tại các trường học tự tổ chức nấu ăn xảy ra 11 vụ ngộ độc, khiến 650 học sinh phải nhập viện; tại các nhà máy, xí nghiệp xảy ra 13 vụ, khiến 900 công nhân phải nghỉ việc điều trị.

Trong 10 tháng năm 2026, khối trường học ghi nhận 8 vụ ngộ độc với gần 500 học sinh bị ảnh hưởng; các doanh nghiệp tự nấu ăn cho người lao động xảy ra 9 vụ, ảnh hưởng tới 700 công nhân.

Theo đại biểu, những con số này mới phản ánh các vụ ngộ độc có quy mô lớn, trong khi còn có thể tồn tại "7 phần chìm" khi nhiều vụ việc chưa được thống kê đầy đủ.

Đại biểu cũng phản ánh nghịch lý trong thực tiễn quản lý: Một quán phở, quán cơm bình dân mỗi ngày chỉ phục vụ vài chục khách nhưng thường xuyên phải trải qua thẩm định, kiểm tra nghiêm ngặt; trong khi bếp ăn tại một trường mầm non bên cạnh, phục vụ số lượng lớn học sinh, lại chưa được luật hóa cụ thể các yêu cầu quản lý tương ứng.

Từ đó, đại biểu Châu Quỳnh Dao cảnh báo quy định miễn giấy chứng nhận có thể khiến các bếp ăn tập thể tự tổ chức nấu ăn trở thành "vùng trũng" về an toàn thực phẩm. 

Đại biểu cũng cho rằng, cần gắn kết chặt chẽ hơn giữa tiêu chuẩn an toàn thực phẩm và tiêu chuẩn dinh dưỡng, nhất là đối với dinh dưỡng học đường. Dẫn kinh nghiệm tại Nhật Bản, Hàn Quốc và Mỹ, đại biểu đề cập việc luật hóa quy trình kiểm nghiệm mẫu trước bữa ăn, đồng thời minh bạch thông tin để cha mẹ học sinh được biết.

Tăng cường chế tài với kinh doanh gian dối

Cũng thảo luận về nội dung này, đại biểu Phạm Trọng Nhân (đoàn Tp.HCM) nêu vấn đề về sự thay đổi các quy định thu hồi giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm giữa các phiên bản dự thảo Luật.

Theo đại biểu, tại Điều 45 của bản dự thảo hồi tháng 10, có 9 trường hợp thu hồi giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm. Trong đó, có 4 trường hợp nghiêm trọng gồm: sử dụng chất cấm, sản xuất thực phẩm giả, bị xử phạt từ 2 lần trong 12 tháng và để xảy ra ngộ độc thực phẩm.

Tuy nhiên, tại bản dự thảo mới trình Quốc hội, cả 4 trường hợp này đều không còn, các căn cứ thu hồi còn lại chủ yếu liên quan đến lỗi giấy tờ.

Đại biểu cho rằng, sự thay đổi này đặt ra vấn đề đáng quan ngại: "Nếu làm giả một giấy tờ thì bị thu hồi, còn làm giả cả lô thực phẩm để cả bếp ăn phải đi cấp cứu thì luật không còn coi là căn cứ thu hồi".

Dẫn số liệu về tình hình ngộ độc thực phẩm trong 6 tháng đầu năm nay, đại biểu cho biết, theo Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương, cả nước xảy ra 58 vụ ngộ độc, có 10 người tử vong. Báo cáo tiếp thu của Bộ cũng nêu các vụ ngộ độc quy mô lớn chỉ chiếm khoảng 22% tổng số vụ nhưng chiếm hơn 84% số người mắc.

Theo ông Nhân, rủi ro tập trung tại bếp ăn trường học, khu công nghiệp, bệnh viện – những nơi học sinh, công nhân, người bệnh không có quyền lựa chọn bữa ăn cho mình. Tuy nhiên, công cụ mạnh nhất là thu hồi giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm lại bị rút khỏi dự thảo.

Từ đó, đại biểu Phạm Trọng Nhân kiến nghị khôi phục và nâng mức căn cứ thu hồi giấy chứng nhận tại khoản 2 Điều 45. Theo đó, cơ sở sử dụng chất cấm, sản xuất thực phẩm giả, gây ngộ độc tập thể do lỗi của mình theo kết luận của cơ quan có thẩm quyền phải bị thu hồi ngay giấy chứng nhận, không chờ xảy ra vi phạm lần thứ hai hoặc có người tử vong.

Đại biểu đồng thời đề nghị quy định thời hạn cơ sở không được cấp lại giấy chứng nhận và công khai thông tin trên hệ thống thông tin an toàn thực phẩm.

"Việc cắt giảm thủ tục đối với người kinh doanh chân chính cần đi đôi với tăng cường kiểm soát và chế tài đối với những hành vi gian dối", ông Nhân nhấn mạnh.